Khi không biết mình đang ở đâu mà cần gọi 114, 115 hay cứu hộ xe, làm theo thứ tự: đưa người ra chỗ an toàn trước (vào lề, ra sau lan can), nhìn quanh tìm hai mốc (cột cây số, đầu cầu, trạm dừng, ngã ba, cây xăng, trường học) rồi mở vị trí trên điện thoại để đọc hoặc gửi đi. Khi gọi, nói đường nào, đi theo hướng nào, đã qua mốc nào gần nhất và mốc nào phía trước.
Có người bị thương, có khói, có người kẹt thì gọi 114 hoặc 115 trước, ngay cả khi mới chỉ nói được "đường đèo, sau khúc cua có lan can sơn đỏ trắng". Người trực sẽ hỏi thêm để khoanh vùng; bạn bổ sung dần trong lúc nói chuyện. Đừng đợi tìm ra địa chỉ hoàn chỉnh rồi mới gọi.
Việc đầu tiên không phải là tìm địa chỉ
Người lạc đường hay mắc một lỗi: đứng giữa đường, ngay cạnh xe, cúi xuống điện thoại để tìm xem mình đang ở đâu. Trên đường đèo, quốc lộ, đường tránh, chỗ đó là chỗ nguy hiểm nhất. Trước khi tra cứu gì, đưa người ra khỏi làn xe chạy.
Với ô tô: bật đèn khẩn cấp, tấp sát lề hoặc vào làn khẩn cấp nếu có, mọi người xuống xe phía không giáp dòng xe và ra đứng sau lan can hoặc trên bãi đất. Đặt biển cảnh báo tam giác khi đã đi được tới đó an toàn. Với xe máy: dắt xe vào lề, ra khỏi khúc cua, bật đèn. Ban đêm, chọn chỗ có ánh đèn nếu dắt được vài chục mét.
Rồi mới tới chuyện vị trí. Trong lúc đi ra chỗ an toàn, mắt đã có thể nhìn quanh. Mốc mà bạn đi qua cách đây vài phút thường còn nhớ: một cây cầu, một trạm thu phí, một ngã ba có quán. Ghi nhớ lại ngay, vì chỉ mười phút sau, khi đang lo, người ta hay quên sạch.
Nếu có người đi cùng, chia luôn: một người lo đưa trẻ nhỏ, người già ra chỗ an toàn, một người lo tìm vị trí và gọi. Một mình thì làm lần lượt, không làm song song cả hai việc trên mép đường.
Ở đâu thì tìm mốc gì
Mỗi loại đường có loại mốc riêng mà đội cứu hộ quen dùng. Dòng đầu là ví dụ điền sẵn cho một tình huống giả định.
| Đang ở | Mốc nên tìm | Câu nói mẫu | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| Cao tốc, đường đôi | Cột cây số, hướng đi về đâu, nút giao vừa qua | "Cao tốc hướng đi ra phía bắc, vừa qua nút giao thứ hai, cột cây số gần nhất ghi số chín mươi bốn" | Đi bộ ngược chiều dọc làn xe để đọc cột cây số |
| Quốc lộ, tỉnh lộ | Cột cây số, tên xã ghi trên cổng làng, cây xăng, cầu | "Quốc lộ, đoạn qua xã…, cách cây xăng phía trước chừng một cây số" | Đứng giữa đường vẫy xe hỏi đường |
| Đường đèo, đường rừng | Khúc cua có lan can, đỉnh đèo, trạm dừng, cây cầu, quán ven đường | "Đang lên đèo, qua cái cầu sắt nhỏ chừng ba khúc cua, bên phải là vực có lan can" | Đứng sát mép vực hay đứng ngay sau khúc cua khuất |
| Khu dân cư lạ, ngõ sâu | Số nhà gần nhất, tên ngõ ghi ở đầu ngõ, trường, chợ, nhà văn hoá | "Ngõ sau trường mầm non, rẽ trái hai lần, nhà có cổng sắt xanh" | Đoán số nhà |
| Hầm, cầu dài | Đầu hầm hay đầu cầu nào, đi được bao xa, hướng đi | "Trong hầm, đi từ phía nam vào được chừng nửa hầm" | Đi bộ trong lòng hầm ra cửa hầm khi không có lối dành cho người đi bộ |
Đọc được tên cầu, tên xã, số trên cột cây số thì nói nguyên văn. Không đọc được thì tả hình dạng: cầu sắt hay cầu bê tông, cột cây số màu trắng đỏ hay trắng xanh, quán có mái tôn màu gì. Chi tiết nhìn thấy được dễ tìm hơn chi tiết đoán.
Dùng điện thoại để chỉ vị trí
Mở ứng dụng bản đồ và đọc vị trí. Phần lớn điện thoại hiện được chấm vị trí của mình và tên đường gần nhất. Bấm giữ vào chấm đó thường ra một dãy toạ độ. Đọc tên đường và mốc gần đó cho tổng đài; dãy toạ độ thì đọc khi họ hỏi hoặc khi không có gì khác.
Gửi vị trí cho người thân, nhờ họ gọi giúp. Nếu đang phải trông người hay pin yếu, gửi vị trí qua tin nhắn cho một người thân ở nhà, rồi nhờ họ gọi và đọc lại cho tổng đài hay cứu hộ. Người ở nhà bình tĩnh hơn, có máy tính, đọc bản đồ rõ hơn.
Chụp một tấm ảnh xung quanh. Một tấm ảnh chụp về phía trước và một tấm phía sau, có lan can, cột điện, mái nhà gần nhất. Khi gửi cho cứu hộ xe hay người thân, ảnh giúp họ nhận ra chỗ nhanh hơn lời tả.
Tiết kiệm pin. Giảm độ sáng màn hình, tắt các ứng dụng đang chạy, không xem lại ảnh liên tục. Vị trí đã gửi rồi thì không cần mở bản đồ suốt.
Đừng phụ thuộc hoàn toàn vào điện thoại. Vùng sóng yếu, chấm vị trí có thể lệch vài trăm mét. Luôn nói kèm mốc thật ở ngoài, và hướng mình đang đi. Đừng mặc định tổng đài tự biết bạn đang ở đâu khi bạn gọi.
Tình huống đi trọn: xe dừng trên đường đèo lúc chiều muộn
Năm giờ chiều, anh Tùng lái ô tô chở vợ và con gái về quê ngoại theo một con đèo chưa đi lần nào. Lên giữa dốc thì đèn báo nhiệt độ đỏ, xe yếu hẳn. Anh tấp vào một khoảng đất rộng sau khúc cua, tắt máy. Vợ anh vốn say xe, giờ mặt tái, nói chóng mặt.
Anh bật đèn khẩn cấp, đưa vợ con ra ngồi trên bãi đất phía trong, xa mép đường. Anh mang biển cảnh báo tam giác đi ngược về phía sau, đi sát phía trong, đặt trước khúc cua để xe từ dưới lên thấy sớm. Không ai mở nắp capo.
Rồi anh nhìn quanh: cách chỗ dừng chừng hai trăm mét phía dưới có một cây cầu sắt nhỏ anh vừa qua, phía trên có một quán nước mái tôn xanh. Anh mở bản đồ trên điện thoại, thấy tên quốc lộ và tên huyện. Vì vợ chóng mặt nhiều hơn, anh gọi 115 trước: "Em gọi 115: quốc lộ…, đoạn lên đèo thuộc huyện…, từ dưới lên qua cầu sắt nhỏ chừng hai trăm mét, dưới quán nước mái tôn xanh. Vợ em ba mươi tám tuổi, chóng mặt, buồn nôn, còn tỉnh. Xe đã dừng hẳn trên bãi đất."
Sau đó anh gửi vị trí cho anh trai ở thị trấn gần đó và nhờ gọi cứu hộ xe theo số trong hợp đồng bảo hiểm, đọc lại đúng các mốc trên. Trong lúc chờ, cả nhà ngồi ở bãi đất, anh ghi giờ đèn báo đỏ và chụp ảnh chỗ dừng.
Những điều làm người tới tìm mãi không thấy
Phần lớn các cuộc tìm kiếm mất thời gian không phải vì xa mà vì thông tin lệch. Kiểm lại cuộc gọi của mình theo danh sách này.
- Nói nhầm hướng đi: cùng một cột cây số nhưng ở chiều đi và chiều về là hai bên đường khác nhau, có khi cách nhau dải phân cách. Luôn nói "đang đi về phía…".
- Dùng tên quen miệng: "dốc ông Ba", "cầu cũ", "ngã ba chợ trâu" chỉ người địa phương biết. Nếu chỉ nhớ những tên này, nói kèm tên đường và huyện.
- Đổi chỗ sau khi đã gọi: dắt xe đi thêm một đoạn để tìm chỗ có sóng hay có quán. Nếu buộc phải dời, gọi lại báo vị trí mới.
- Đứng ở chỗ khuất: sau bụi cây, sau xe tải đỗ. Ban đêm, người tới đi ngang qua mà không thấy. Đứng ở chỗ an toàn nhưng nhìn thấy được, bật đèn điện thoại khi nghe tiếng xe gần.
- Tắt máy, không nghe lại cuộc gọi từ số lạ: đội cứu hộ hay người trực thường gọi lại để hỏi đường. Trong lúc chờ, nhận cả cuộc gọi từ số không lưu.
Nếu người tới gọi hỏi lại, đừng bực vì đã nói rồi. Họ đang đứng gần đó và cần thêm một chi tiết, thường là màu của thứ gì đó hoặc khoảng cách tới mốc.
Ngay trong thành phố vẫn có lúc không nói được mình ở đâu
Không chỉ đường đèo mới khó tả. Một khu chung cư có hơn chục toà giống nhau, một khu công nghiệp với dãy nhà xưởng cùng màu, một chợ đầu mối có nhiều cổng, một bãi đỗ xe ngầm nhiều tầng: người tới có thể đứng cách bạn vài trăm mét mà không biết đi lối nào.
Ở những chỗ đó, mốc quan trọng nhất là lối vào. Nói cổng nào của khu, đường nào chạy ngoài cổng đó, rồi từ cổng đi tiếp thế nào: "vào cổng phía đường lớn, đi thẳng tới toà thứ ba bên tay phải, sảnh có bốt bảo vệ". Ở bãi đỗ xe ngầm thì nói tầng hầm số mấy, gần cột hay lối thang máy nào, và lối dốc xuống từ đường nào.
Nếu có bảo vệ, lễ tân hay ban quản lý, nhờ họ nói địa chỉ chính xác và cử người ra cổng đón. Họ biết lối cho xe lớn vào, biết cửa nào đang khoá. Câu nhờ ngắn: "Anh ơi, em vừa gọi 115 cho người bị ngất ở tầng hầm hai, anh cho người ra cổng chính đón xe giúp em, nói giúp họ lối xuống hầm."
Trong khu dân cư mới chưa có số nhà, nói tên dự án hay tên khu theo cách người dân quanh đó gọi, kèm tên đường lớn gần nhất và một mốc như trường học, siêu thị, công viên. Gửi thêm vị trí trên điện thoại cho người tới.
Hiểu lầm hay gặp và cách hiểu đúng
"Không biết địa chỉ thì chưa gọi được." Gọi được. Người trực sẽ hỏi để khoanh vùng: đi từ đâu, đi bao lâu, đi qua chỗ nào. Có người bị thương thì gọi ngay, bổ sung vị trí trong lúc nói.
"Gửi vị trí trên điện thoại là đủ, khỏi tả." Vị trí trên điện thoại có khi lệch, nhất là ở đèo, vùng núi, trong hầm. Tả thêm mốc và hướng đi là cách để người tới đối chiếu.
"Đi bộ tìm cột cây số cho chính xác." Nếu phải đi dọc làn xe chạy, đặc biệt trên cao tốc hay trong hầm, đừng đi. Nói mốc vừa qua và khoảng thời gian đã chạy từ đó là đủ để người tới khoanh lại.
"Gọi cứu hộ xe trước, người không sao thì thôi." Nếu có người chóng mặt, ngất, đau, hay có khói, số khẩn cấp đi trước cứu hộ xe. Xe là việc của nửa giờ sau.
Câu hỏi thường gặp
Ở vùng sóng yếu, không gọi được thì làm sao?
Thử nhắn tin vị trí cho người thân, vì tin nhắn đôi khi qua được khi cuộc gọi không qua. Nếu có người đi cùng dùng nhà mạng khác thì thử máy của họ. Nhờ xe đi qua dừng lại gọi giúp từ chỗ có sóng, đưa cho họ mốc vị trí.
Đọc toạ độ cho tổng đài có cần thiết không?
Tổng đài có thể hỏi khi các mốc khác không rõ. Đọc chậm, từng cụm số, nói rõ dấu chấm. Nhưng trước toạ độ, luôn nói tên đường, hướng đi và mốc gần nhất, vì đó là thứ người lái xe tới hiểu ngay.
Cột cây số đọc thế nào cho đúng?
Đọc tên đường và con số ghi trên cột, kèm hướng mình đang đi. Nếu chỉ thấy cột từ xa, nói đang ở giữa cột số này và cột số kia. Không đi bộ dọc làn xe chạy chỉ để đọc cho rõ một con số.
Nhờ người thân ở xa gọi giúp có làm chậm không?
Không chậm nếu người đó nhận được vị trí và mốc rõ ràng. Họ bình tĩnh hơn, tra bản đồ dễ hơn và có thể gọi cùng lúc cho cứu hộ xe. Còn khi có người bị thương, bạn vẫn nên tự gọi số khẩn cấp trước nếu gọi được.
Ban đêm trên đường vắng, làm sao để cứu hộ thấy mình?
Đứng ở chỗ an toàn nhưng không khuất, bật đèn khẩn cấp của xe, bật đèn điện thoại khi nghe tiếng xe tới gần. Nói với người tới màu xe, màu áo và mốc gần nhất. Không đứng giữa đường để vẫy.