Mới chuyển vào nhà thuê vài hôm, nửa đêm có sự cố mà gọi chủ nhà không ai nghe, bạn vẫn làm đúng thứ tự như ở nhà mình: an toàn cho người trước (có khói, mùi gas nồng, người bị thương thì gọi 114, 115), tìm và cắt nguồn gây hại (aptomat, van nước), rồi nhắn chủ nhà một tin đủ ý kèm ảnh để có dấu thời gian. Không cần chờ chủ nhà trả lời mới được ngắt điện hay khoá nước.
Khó nhất của ca này là chưa rành nhà: không biết tủ điện ở đâu, van ở góc nào, hàng xóm là ai. Bài chỉ những chỗ nên nhìn trước, những người khác có thể giúp khi chủ nhà im lặng, và ranh giới giữa việc bạn được làm trong nhà người khác với việc phải chờ chủ nhà quyết.
Mười phút đầu, theo từng phút
Bảng dưới dùng cho ca không có nguy hiểm trực tiếp cho người. Nếu có, bỏ qua bảng, ra ngoài và gọi 114 hoặc 115.
| Phút | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| 0–1 | Nhìn xem có khói, mùi gas, nước gần ổ điện không; xỏ dép, cầm điện thoại và chìa khoá | 114, 115 nếu có nguy hiểm | Không lội vào chỗ nước đọng có ổ cắm sát sàn |
| 1–4 | Tìm aptomat hoặc van gần chỗ sự cố, cắt nguồn từ chỗ khô | Chưa cần gọi | Không mở tủ kỹ thuật chung, không tháo vít hộp điện |
| 4–6 | Chặn lan: kê đồ, lót khăn, đặt xô; chụp ảnh | — | Không mở lại nguồn để "xem còn bị không" |
| 6–8 | Gọi chủ nhà hai lần, cách nhau vài phút; không bắt máy thì nhắn tin đủ ý | Chủ nhà, người quản lý nhà | Không gọi thợ lạ chỉ vì chủ nhà im lặng nếu nguồn đã cắt |
| 8–10 | Báo hàng xóm hoặc bảo vệ nếu sự cố có thể ảnh hưởng sang họ | Hàng xóm, bảo vệ | Không để sự cố lan sang nhà bên mà không báo |
Ví dụ điền sẵn: phút thứ hai bạn không tìm thấy aptomat nhánh, chỉ thấy cầu dao tổng cạnh cửa ra vào. Gạt cầu dao tổng xuống là đủ, chấp nhận mất điện cả nhà đến sáng.
Tìm aptomat và van khi chưa rành nhà: nhìn ở đâu trước
Aptomat, cầu dao. Nhà phố thường đặt hộp aptomat gần cửa ra vào, chân cầu thang hoặc trên tường nhà bếp. Phòng trọ hay có một hộp nhỏ ngay trong phòng, gần cửa. Căn hộ chung cư thường có hộp trong căn, gần lối vào. Bạn chỉ mở nắp nhựa phía ngoài và gạt cần, tay khô, đứng chỗ khô; không tháo vít, không mở tủ kỹ thuật chung của toà nhà.
Van nước gần chỗ sự cố. Dưới bồn rửa, sau bồn cầu, dưới chậu rửa mặt, đường ống vào máy giặt, đường cấp nước lạnh vào bình nóng lạnh thường có van nhỏ. Vặn theo chiều kim đồng hồ để khoá.
Van tổng. Đi theo đường ống từ đồng hồ nước. Nhà phố thường có đồng hồ ở cổng, sát tường ngoài hoặc dưới nắp hộp trên vỉa hè; van tổng nằm ngay cạnh. Chung cư thì hộp kỹ thuật ngoài hành lang, thường bảo vệ giữ chìa.
Không tìm thấy trong năm phút. Đừng mất thêm thời gian lục lọi trong bóng tối. Gọi bảo vệ, hàng xóm lâu năm hoặc người quản lý dãy trọ; họ thường biết ngay. Trong lúc chờ, ngắt điện khu vực ướt nếu được và chặn nước lan bằng khăn. Nếu không tìm được cả aptomat lẫn van, và nước đang chảy về phía ổ điện, đi ra khỏi khu vực đó, đứng chỗ khô và gọi bảo vệ hoặc 114; đừng cố tự xoay xở bằng tay ướt trong bóng tối.
Chủ nhà không nghe máy: còn ai có quyền với ngôi nhà
Chủ nhà ngủ say, tắt chuông, đi xa hoặc ở múi giờ khác là chuyện bình thường. Trong lúc chờ, những người dưới đây thường giúp được bạn:
- Người quản lý dãy trọ hoặc người được chủ nhà nhờ trông nhà, nếu hợp đồng hay lúc bàn giao có nhắc tên.
- Bảo vệ, ban quản lý toà nhà với căn hộ chung cư: họ có chìa phòng kỹ thuật, biết van tổng, có số liên lạc dự phòng của chủ căn.
- Hàng xóm lâu năm: biết chỗ đặt đồng hồ nước, có khi có số người nhà của chủ nhà.
- Người thuê trước, nếu bạn còn liên lạc: biết nhà hay bị gì, xử lý ra sao.
- Người thân của bạn: không biết nhà, nhưng giúp bạn bình tĩnh và có thể tới ở cùng.
Câu mẫu khi gõ cửa hàng xóm lúc khuya: "Chị ơi, em là người mới thuê nhà bên cạnh. Ống nước nhà em đang bung mà em chưa biết van tổng ở đâu, chủ nhà không nghe máy. Chị có biết đồng hồ nước nhà này đặt chỗ nào không ạ?" Nói rõ mình là ai, cần đúng một thông tin, không nhờ người ta vào nhà sửa giúp.
Tin nhắn để lại cho chủ nhà: đủ ý và có dấu thời gian
Tin nhắn lúc nửa đêm có hai việc: báo để chủ nhà biết ngay khi thức dậy, và giữ bằng chứng rằng bạn đã báo kịp thời, đã làm những việc hợp lý. Viết ngắn, theo thứ tự: chuyện gì, lúc mấy giờ, đã làm gì, tình trạng hiện tại, cần chủ nhà quyết gì.
Tin mẫu: "Chào anh, em là người thuê nhà số… Lúc mười hai giờ bốn mươi đêm nay, ống nước dưới chậu rửa mặt tầng hai bị bung, nước phun ra sàn. Em đã gọi anh hai lần. Em đã khoá van tổng ở cạnh đồng hồ nước ngoài cổng, ngắt aptomat tầng hai, lau sàn. Không ai bị gì, nước chưa tràn sang nhà bên. Em gửi anh bốn ảnh. Hiện nhà đang khoá nước. Sáng mai anh muốn em gọi thợ hay anh gọi thợ quen ạ?"
Gửi kèm ảnh: toàn cảnh chỗ sự cố, cận chỗ hỏng, van đã khoá, sàn sau khi lau. Ảnh gốc từ điện thoại có ghi giờ, đừng chỉnh sửa. Nếu chủ nhà dùng nhiều kênh liên lạc, gửi ở kênh họ hay đọc nhất, không cần gửi lặp ở mọi nơi.
Đừng viết những câu đổ lỗi như "nhà anh ống cũ quá" hay "em không chịu trách nhiệm". Lúc này mục tiêu là báo đủ và giữ quan hệ tốt; chuyện ai trả tiền sửa sẽ nói sau, dựa vào hợp đồng thuê và nguyên nhân.
Gọi thợ khi nhà không phải của mình: ranh giới nằm ở đâu
Nguồn đã cắt được thì chờ chủ nhà. Khi nước đã khoá, điện đã ngắt, sự cố đã đứng yên, việc gọi thợ nên để chủ nhà quyết. Họ có thể có thợ quen, có thể có bảo hành, và họ là người quyết sửa tới đâu.
Không cắt được nguồn thì bạn được gọi giúp. Nếu nước vẫn chảy mà không khoá được, điện vẫn chập chờn mà không ngắt được, bạn gọi bảo vệ, ban quản lý, hoặc thợ để xử lý tạm. Nhắn chủ nhà ngay rằng bạn đã gọi vì không thể chờ, kèm lý do.
Chỉ nhờ làm tạm, không đồng ý sửa lớn. Khi thợ tới lúc khuya, nói rõ: "Anh xử lý tạm cho ngừng nước giúp em, phần thay thế để sáng mai chủ nhà quyết." Hỏi trước cách tính tiền, nhờ ghi biên nhận và chụp ảnh chỗ đã làm.
Giữ mọi giấy tờ. Biên nhận, ảnh, tin nhắn đều cần khi nói chuyện với chủ nhà về chuyện ai trả. Thông thường điều này dựa vào hợp đồng thuê và nguyên nhân sự cố; mỗi hợp đồng một khác, hai bên tự thoả thuận hoặc hỏi người có chuyên môn.
Một đêm đi trọn: ống bung ở nhà mới thuê được ba hôm
Toàn chuyển vào căn nhà phố thuê được ba ngày. Mười hai giờ bốn mươi đêm, nghe tiếng nước xối trên tầng hai, anh lên thì thấy ống cấp dưới chậu rửa mặt bung khỏi đầu nối, nước phun ra sàn. Van nhỏ dưới chậu cứng ngắc, vặn không nổi.
Ổ cắm gần nhất cao ngang bụng, sàn chưa đọng nước tới. Anh xuống tầng một, nhìn cạnh cửa ra vào thấy hộp aptomat, gạt aptomat có chữ viết tay "tầng 2". Rồi anh ra cổng, soi đèn, thấy hộp đồng hồ nước dưới nắp sắt sát chân tường, cạnh đó có van tay gạt. Anh gạt ngang ống. Lên lại tầng hai, nước đã yếu dần rồi ngừng.
Anh gọi chủ nhà hai lần không ai nghe. Anh lau sàn, chụp ảnh, nhắn tin như mẫu ở trên. Vì nước có thể thấm qua tường sang nhà bên, anh nhắn thêm bác hàng xóm để sáng ra xem tường. Sáu giờ sáng chủ nhà gọi lại, cảm ơn vì đã khoá van, hẹn thợ quen tới lúc tám giờ. Thợ thay đầu nối và van dưới chậu, chủ nhà trả tiền.
Toàn không làm gì phi thường. Anh chỉ cắt nguồn, chặn lan, ghi lại, báo đúng người. Hôm sau anh hỏi chủ nhà chỗ đặt mọi van và aptomat còn lại, chụp ảnh lưu trong điện thoại.
Sáng hôm sau: hỏi chủ nhà và ghi lại những gì
Sự cố đầu tiên ở nhà mới thuê là cơ hội tốt để học ngôi nhà, khi chủ nhà còn đang nhớ chuyện và sẵn lòng chỉ. Trong cuộc gọi buổi sáng, ngoài chuyện sửa, hỏi thêm:
- Aptomat tổng và từng nhánh ở đâu, nhánh nào cấp cho tầng nào, phòng nào; nhờ chủ nhà cho dán nhãn.
- Van nước tổng và các van nhỏ, van nào hay kẹt; chìa van nếu cần dụng cụ.
- Van gas, nếu nhà có đường gas hoặc bình gas đặt cố định.
- Ai là người liên hệ khi chủ nhà vắng: người nhà, người quản lý, thợ quen.
- Chủ nhà muốn bạn xử lý thế nào nếu lần sau họ không nghe máy: được gọi thợ quen không, tới mức nào thì phải chờ.
Chụp ảnh từng chỗ, lưu thành một album trong điện thoại. Ghi lại bằng một tin nhắn gửi chủ nhà để hai bên cùng có một bản: "Em ghi lại để lần sau xử lý đúng ý anh: van tổng ở…, aptomat tầng hai là cái thứ ba từ trái…".
Nếu phần sửa chữa có thay đồ, giữ biên nhận của thợ, hoặc ít nhất là ảnh biên nhận nếu chủ nhà giữ bản gốc. Đây là phần đi kèm hợp đồng thuê, hữu ích khi trả nhà sau này.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhà không nghe máy lúc nửa đêm thì có được tự khoá van, ngắt điện không?
Được, và nên làm. Khoá van nước, ngắt aptomat là việc giữ an toàn và hạn chế thiệt hại cho chính ngôi nhà của chủ. Bạn không cần chờ ai cho phép. Sau đó nhắn chủ nhà kể rõ đã làm gì, lúc mấy giờ, kèm ảnh.
Mới thuê nhà, chưa biết van nước tổng ở đâu thì tìm thế nào?
Tìm đồng hồ nước trước: nhà phố thường ở cổng, sát tường ngoài hoặc dưới nắp hộp trên vỉa hè; van tổng nằm cạnh đồng hồ. Chung cư thì hộp kỹ thuật ngoài hành lang. Không thấy trong vài phút, hỏi bảo vệ hoặc hàng xóm lâu năm.
Người thuê nhà có được tự gọi thợ khi chủ nhà vắng không?
Khi không cắt được nguồn và sự cố đang lan, bạn gọi thợ hoặc bảo vệ để xử lý tạm, rồi báo chủ nhà ngay. Khi nguồn đã cắt và sự cố đứng yên, nên để chủ nhà quyết việc gọi thợ và sửa tới đâu.
Ai trả tiền sửa khi sự cố xảy ra ở nhà thuê?
Thường dựa vào hợp đồng thuê và nguyên nhân: hư hỏng do đồ cũ của nhà hay do người thuê dùng sai. Mỗi hợp đồng một khác. Giữ ảnh, tin nhắn, biên nhận của thợ để hai bên nói chuyện dựa trên sự việc, cần thì hỏi người có chuyên môn.
Nên nhắn gì cho chủ nhà khi họ không bắt máy?
Nhắn theo thứ tự: chuyện gì, lúc mấy giờ, bạn đã làm gì, tình trạng hiện tại, cần chủ nhà quyết việc gì. Kèm vài ảnh gốc có giờ chụp. Tránh câu đổ lỗi, mục tiêu là báo đủ và giữ bằng chứng đã báo kịp thời.
Sau sự cố đầu tiên ở nhà thuê nên hỏi chủ nhà những gì?
Hỏi chỗ đặt aptomat tổng và từng nhánh, van nước tổng và các van nhỏ, van gas nếu có, người liên hệ khi chủ nhà vắng, thợ quen của nhà. Chụp ảnh từng chỗ và lưu vào điện thoại để lần sau không phải lục tìm lúc nửa đêm.