Thang máy dừng giữa chừng khi bạn ở một mình, ba việc đầu tiên là: đứng yên, giữ thăng bằng, đừng đụng vào cửa; bấm và giữ nút gọi khẩn cấp (thường có hình chiếc chuông hoặc ống nghe) để nói chuyện với người trực; rồi gọi điện cho bảo vệ hoặc ban quản lý nếu có sóng. Nếu quá lâu không ai phản hồi, cabin nóng, bạn thấy khó thở hay choáng, gọi 114, và 115 khi thấy mệt.
Cabin thang máy có lỗ thông gió, không kín như nhiều người tưởng, và thang có thiết bị an toàn để giữ cabin đứng yên khi gặp trục trặc. Việc của bạn trong lúc chờ chỉ là giữ liên lạc và giữ bình tĩnh. Việc đưa bạn ra là của người trực và thợ thang máy, hoặc của lực lượng cứu nạn cứu hộ.
Phút đầu tiên: ba việc theo thứ tự
Ngay khi thang khựng lại, đèn chớp hoặc tắt, cơ thể thường phản ứng trước đầu óc. Làm theo đúng ba việc này để kéo mình về:
- Đứng vững, tựa lưng vào vách hoặc bám tay vịn. Đặt túi xuống sàn. Không nhảy, không đập cửa, không lắc người để "thử xem thang có chạy lại".
- Tìm bảng nút. Bấm và giữ nút gọi khẩn cấp vài giây. Nhiều thang có loa nhỏ phía trên, bạn sẽ nghe tiếng người trực hoặc tiếng chuông báo. Nếu không có tiếng gì, chờ một chút rồi bấm lại.
- Mở điện thoại xem có sóng không. Có sóng thì gọi số bảo vệ hoặc ban quản lý toà nhà; không có số thì nhắn hoặc gọi người thân, nói rõ bạn đang kẹt thang ở toà nào, thang số mấy, khoảng tầng nào.
Nếu đèn tắt, bật đèn pin điện thoại một lúc để nhìn bảng nút rồi tắt đi để giữ pin. Nhiều thang có đèn khẩn cấp tự bật sau vài giây. Bóng tối làm thời gian dài ra, nhưng nó không làm chỗ bạn đứng kém an toàn hơn.
Thử bấm nút mở cửa hoặc nút tầng gần nhất một lần là được, vì đôi khi thang chỉ dừng do cửa chưa khép kín. Nếu thang không phản ứng, đừng bấm loạn mọi nút; chuyển hẳn sang việc giữ liên lạc. Ở toà nhà lạ, nhìn quanh cabin xem có tấm ghi số thang hoặc tên toà, ghi nhớ để nói cho người trực.
Nút gọi khẩn cấp và chuông: nói gì để người trực xử lý nhanh
Nút gọi khẩn cấp nối tới phòng bảo vệ, phòng kỹ thuật hoặc đơn vị bảo trì thang, tuỳ toà nhà. Khi có người trả lời, câu nói của bạn cần đủ bốn ý: thang nào, đang ở khoảng tầng nào, trong cabin có mấy người và có ai mệt không, đèn và quạt còn chạy không.
Câu mẫu: "Anh ơi, em đang kẹt trong thang số hai, toà phía sau. Thang dừng giữa tầng mười hai và mười ba, em đi một mình, em vẫn ổn. Đèn còn sáng, quạt không chạy. Anh cho em biết khoảng bao lâu có người tới, và em cứ đứng yên trong này phải không?"
Câu hỏi cuối có lý do: người trực sẽ dặn bạn đứng ở đâu, có cần bấm gì thêm không. Làm theo đúng lời dặn đó. Ghi nhớ giờ bạn nói chuyện được với người trực, và nếu sau khoảng thời gian họ hẹn mà chưa thấy động tĩnh, bấm nút gọi lại hoặc gọi điện cho bảo vệ.
Nếu loa im lặng, đừng kết luận nút hỏng. Có toà nhà chỉ có chuông kêu ở phòng bảo vệ, không có đàm thoại hai chiều. Bấm theo nhịp, mỗi lần vài giây, cách nhau một hai phút, để bên ngoài biết người trong cabin vẫn đang ở đó.
Theo mốc thời gian: làm ngay, gọi ai, đừng làm
Thời gian chờ mỗi toà nhà một khác, đêm khuya có thể lâu hơn ban ngày. Bảng dưới là cách xếp việc, không phải cam kết thời gian của bất kỳ ai.
| Mốc | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| 0–2 phút | Đứng vững, đặt túi xuống, bấm giữ nút gọi khẩn cấp | Người trực qua nút gọi | Không đập cửa, không nhảy |
| 2–10 phút | Gọi điện nếu có sóng, nói rõ toà, thang, tầng | Bảo vệ, ban quản lý; nhắn người thân | Không tự kéo khe cửa |
| 10–30 phút | Ngồi xuống sàn nếu mỏi, thở chậm, bấm gọi lại theo nhịp | Gọi lại bảo vệ nếu chưa ai tới | Không trèo lên nắp trần cabin |
| Lâu hơn, hoặc nóng, khó thở, choáng | Báo rõ tình trạng qua nút gọi và điện thoại | 114; thêm 115 nếu thấy mệt | Không nhận lời người ngoài "kéo ra giúp" khi không phải thợ hay cứu hộ |
Ví dụ điền sẵn: bạn kẹt lúc hai mươi ba giờ, nói chuyện được với bảo vệ lúc hai mươi ba giờ năm phút, họ hẹn thợ trực tới. Đến hai mươi ba giờ bốn mươi vẫn chưa ai tới và cabin bắt đầu nóng, đó là lúc gọi 114, nói rõ địa chỉ toà nhà, thang số mấy và bạn đã chờ bao lâu.
Trong lúc chờ: giữ đầu óc yên và giữ pin điện thoại
Ngồi xuống khi đã báo được người trực. Đứng lâu dễ mỏi chân và chóng mặt, nhất là sau một ngày làm việc. Ngồi trên sàn, lưng tựa vách, túi để cạnh chân. Ngồi không làm thang kém an toàn hơn, chỉ làm bạn đỡ mệt.
Thở chậm theo nhịp đếm. Hít vào đếm bốn, thở ra đếm sáu, lặp lại vài lần. Đây không phải mẹo y khoa, chỉ là cách kéo nhịp thở về khi tim đang đập nhanh. Nếu có người thân đang nhắn tin, kể cho họ nghe từng việc mình đang làm cũng giúp đỡ hoảng.
Giữ pin cho cuộc gọi quan trọng. Giảm độ sáng màn hình, tắt đèn pin khi không cần, không lướt mạng để giết thời gian. Nếu pin dưới một phần năm, nhắn một tin duy nhất cho người thân rồi để máy yên, giữ lại cho cuộc gọi tới bảo vệ hoặc 114.
Nói chuyện với người kẹt cùng. Nếu trong cabin có người khác, chia việc: một người giữ liên lạc qua nút gọi, một người nhắn tin ra ngoài. Hỏi xem có ai đang mệt, có bệnh cần thuốc không, để báo ra ngoài ngay từ đầu.
Đừng tự đếm từng phút. Nhìn đồng hồ liên tục làm thời gian dài gấp đôi. Đặt mốc: mười phút bấm gọi một lần để hỏi tiến độ, giữa hai mốc thì nghỉ.
Những việc tuyệt đối không tự làm, và vì sao
Không cạy, không kéo cửa cabin. Cabin có thể đang lệch tầng, khe hở phía dưới là giếng thang. Cửa mở ra khi thang chưa được khoá an toàn là lúc nguy hiểm nhất, nguy hiểm hơn cả việc ngồi chờ.
Không trèo lên nắp trần. Phim ảnh hay cho nhân vật thoát qua nắp trần. Ngoài đời đó là giếng thang tối, có cáp, có đối trọng chuyển động. Chỉ thợ có đồ bảo hộ mới được làm việc ở đó.
Không bước ra khi cửa tự mở mà sàn cabin lệch nhiều so với sàn tầng. Nếu thang dừng lệch và cửa mở, đứng yên trong cabin và báo cho người trực. Chờ họ xác nhận thang đã khoá rồi mới bước ra, đúng chỗ họ chỉ.
Không nhảy để "cho thang chạy lại". Nhảy không làm hệ thống khởi động lại, chỉ làm bạn mất thăng bằng và có thể làm thiết bị an toàn kích hoạt chặt hơn.
Không để người không có chuyên môn kéo bạn ra. Hàng xóm tốt bụng hay người đi ngang có thể muốn giúp. Cảm ơn họ, nhờ họ gọi bảo vệ hoặc 114, nhưng đừng để họ cạy cửa tầng hay kéo bạn qua khe hở.
Một ca đi trọn: kẹt thang lúc mười một giờ đêm, điện thoại yếu sóng
Hạnh đi làm ca tối về, bước vào thang lên căn hộ tầng mười lăm. Đến khoảng tầng chín, thang khựng mạnh rồi đứng im, đèn chớp một lần rồi sáng mờ. Cô ở một mình trong cabin.
Hạnh nhận ra tim đập nhanh. Cô đặt túi xuống sàn, tựa lưng vào vách, nói thành tiếng: "Đứng yên, bấm nút, gọi người." Cô bấm giữ nút có hình chiếc chuông. Loa phía trên kêu rè rè, rồi giọng một anh bảo vệ hỏi. Cô nói thang số một, khoảng tầng chín, đi một mình, vẫn ổn, đèn mờ. Anh bảo vệ dặn đứng yên, đã gọi thợ trực.
Điện thoại chỉ có một vạch sóng. Cô không gọi được nên nhắn cho em trai: "Chị kẹt thang máy toà nhà chị, thang số một, đã báo bảo vệ, chị ổn, đừng gọi lại vì sóng yếu, chị nhắn sau." Rồi cô ngồi xuống sàn, thở chậm, mười phút bấm nút gọi một lần để hỏi tiến độ. Bốn mươi phút sau, thợ tới, khoá thang an toàn, đưa cabin về sàn tầng tám và mở cửa.
Ra ngoài, Hạnh chụp ảnh bảng số thang, ghi giờ kẹt và giờ ra, nhắn em trai rằng đã xong. Sáng hôm sau cô gửi ban quản lý một tin ngắn kể lại, hỏi họ đã kiểm tra thang chưa. Cô cũng ghi số điện thoại phòng bảo vệ vào danh bạ, vì đêm đó cô không có số để gọi.
Ra được rồi: báo lại, ghi lại gì
Khi đã ra ngoài, cơ thể thường run hoặc mệt hơn bạn nghĩ. Ngồi nghỉ một lúc ở sảnh trước khi đi tiếp. Rồi làm mấy việc nhỏ sau đây:
- Nhắn cho người thân đã biết chuyện rằng bạn đã ra, để họ không lo hoặc gọi thêm người.
- Ghi giờ kẹt, giờ nói chuyện được với người trực, giờ ra; thang số mấy, dừng ở khoảng tầng nào.
- Chụp ảnh khu vực thang nếu cần, không chụp mặt người khác khi họ không đồng ý.
- Gửi ban quản lý một tin nhắn kể lại sự việc và hỏi về việc kiểm tra thang; giữ lại tin nhắn đó.
- Nếu bạn thấy choáng, khó thở hoặc đau ngực sau khi ra, gọi 115, không tự lái xe đi.
- Lưu số bảo vệ hoặc ban quản lý vào danh bạ với tên dễ tìm.
Trong vài ngày sau, nếu bạn thấy ngại đi thang máy, đi cùng người khác vài lần là bình thường. Cảm giác đó thường giảm dần khi bạn biết rõ mình sẽ làm gì nếu chuyện lặp lại.
Câu hỏi thường gặp
Kẹt trong thang máy có bị thiếu không khí không?
Cabin thang máy có khe và lỗ thông gió, không kín hoàn toàn, nên trong thời gian chờ thông thường bạn không bị thiếu không khí. Cảm giác ngột ngạt thường đến từ lo lắng và nóng. Ngồi xuống, thở chậm. Nếu thấy choáng hoặc khó thở thật sự, báo qua nút gọi và gọi 115.
Nút gọi khẩn cấp trong thang máy kết nối với ai?
Thường là phòng bảo vệ, phòng kỹ thuật của toà nhà hoặc đơn vị bảo trì thang. Một số toà chỉ có chuông kêu ở phòng bảo vệ chứ không có loa nói chuyện. Bấm giữ vài giây, bấm lại theo nhịp nếu chưa có phản hồi, và gọi điện cho bảo vệ nếu có sóng.
Khi nào nên gọi 114 lúc kẹt thang máy?
Khi đã chờ lâu mà không ai tới, khi không liên lạc được với người trực, khi cabin nóng lên, có mùi khét hoặc khói, hoặc khi trong cabin có người mệt, người già, trẻ nhỏ. Gọi 114 và nói rõ địa chỉ toà nhà, thang số mấy, có mấy người, đã chờ bao lâu.
Thang máy dừng và cửa tự mở nhưng lệch tầng thì có nên bước ra không?
Không nên tự bước ra khi sàn cabin lệch nhiều so với sàn tầng. Đứng yên trong cabin, báo cho người trực và chờ họ xác nhận thang đã được khoá an toàn. Khe hở giữa cabin và sàn tầng có thể thông xuống giếng thang.
Kẹt thang máy mà điện thoại không có sóng thì làm sao?
Dùng nút gọi khẩn cấp trong cabin, bấm theo nhịp để bên ngoài biết có người. Thử nhắn tin vì tin nhắn đôi khi đi được khi cuộc gọi không được. Nếu nghe tiếng người bên ngoài, gọi to rõ thang số mấy và nhờ họ báo bảo vệ hoặc gọi 114.
Sau khi kẹt thang máy có cần báo ban quản lý không?
Nên báo, kể cả khi bảo vệ đã biết. Một tin nhắn ghi giờ kẹt, thang số mấy, dừng ở khoảng tầng nào giúp ban quản lý theo dõi lỗi lặp lại và yêu cầu kiểm tra thang. Giữ lại tin nhắn đó cho mình.