Ba việc theo thứ tự: dừng thử ngay sau vài lần sai, vì nhiều khoá sẽ tự khoá tạm và mỗi lần thử thêm lại kéo dài thời gian chờ; lau khô tay, dùng một cách mở khác mà nhà đã đăng ký — ngón tay khác, mã số, thẻ, chìa cơ dự phòng; rồi gọi người cùng nhà có quyền mở, sau đó là bên lắp đặt hoặc bảo hành khoá. Trong nhà có trẻ nhỏ, người ốm, bếp đang bật thì gọi 114 ngay, không chờ khoá hết thời gian tạm khoá.
Khoá điện tử hỏng giữa chừng hiếm hơn người ta nghĩ; phần lớn ca đứng ngoài là do tay ướt, tay bẩn, nhập sai vì vội, hoặc pin yếu mà bỏ qua tiếng báo. Bài dưới đây giúp đọc tín hiệu của khoá, chọn đúng người gọi và tránh những việc làm khoá khó mở hơn.
Dừng thử trước khi khoá tự khoá tạm
Hầu hết khoá điện tử có cơ chế chống dò mã: nhập sai vài lần liên tiếp là khoá ngừng nhận lệnh trong một khoảng thời gian, có loại còn tăng thời gian chờ sau mỗi lượt sai tiếp theo. Đây là tính năng bảo vệ nhà bạn, không phải lỗi. Nhưng khi đang vội, người ta thường làm đúng điều kích hoạt nó: bấm liên tục, đặt tay liên tục.
Vì vậy, sau hai ba lần không được, dừng tay. Đứng lùi lại, thở một hơi, nghĩ xem lần gần nhất mình mở bằng gì: ngón nào, mã nào. Nếu khoá đang báo tạm khoá bằng đèn nhấp nháy hay tiếng bíp kéo dài, đợi hết thời gian theo sổ hướng dẫn của khoá rồi mới thử tiếp, và thử bằng cách chắc chắn nhất.
Với vân tay, đa số lần không nhận là do ngón tay: ướt mồ hôi, dính kem, dầu ăn, nước, hoặc vừa rửa bằng xà phòng làm da khô nhăn. Lau tay vào vạt áo khô hay khăn giấy, đặt phẳng, giữ yên một nhịp. Ngón bị đứt tay, dán băng thì dùng ngón khác đã đăng ký.
Đọc tín hiệu của khoá
Mỗi loại khoá báo một kiểu khác nhau; bảng dưới chỉ là cách đọc phổ biến, sổ hướng dẫn của khoá nhà bạn mới là chuẩn. Dòng đầu là ví dụ thường gặp.
| Khoá báo | Thường là | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|---|
| Đèn đỏ khi đặt ngón tay | Tay ướt, bẩn hoặc đặt lệch | Lau khô, đặt phẳng ngón đã đăng ký | Chưa cần gọi | Ấn mạnh liên tục |
| Bíp dài, đèn nhấp nháy sau nhiều lần sai | Đang tạm khoá chống dò mã | Dừng hẳn, đợi hết thời gian | Người cùng nhà có cách mở khác | Tiếp tục bấm mã |
| Báo pin yếu rồi tắt hẳn | Hết nguồn | Dùng chìa cơ hoặc nguồn dự phòng đúng như sổ hướng dẫn | Người giữ chìa cơ, bên lắp đặt | Cạy nắp, tháo mặt khoá |
| Không sáng, không kêu gì | Mất nguồn hoặc hỏng mạch | Thử chìa cơ nếu có | Bên lắp đặt, bảo hành | Đập, gõ vào mặt khoá |
| Bên trong có người, bếp, trẻ nhỏ | Không còn là chuyện khoá | Lùi ra, nhìn và ngửi | 114 | Đợi khoá hết thời gian tạm khoá |
Những cách mở mà nhà bạn đã đăng ký sẵn
Ngón tay khác. Nhiều nhà đăng ký hai ba ngón cho mỗi người, chỉ là quen dùng một ngón. Thử ngón cái hoặc ngón trỏ tay kia.
Mã số. Nhập chậm, kết thúc bằng phím xác nhận theo đúng cách của khoá nhà mình. Bấm vội dễ sai thứ tự hoặc quên phím xác nhận, nhất là khi tay còn run.
Thẻ từ. Thẻ thường nằm trong ví hay móc chìa xe. Áp thẻ đúng vị trí đọc, giữ một nhịp.
Chìa cơ dự phòng. Hầu hết khoá điện tử có một ổ chìa cơ ẩn. Câu hỏi quan trọng là chìa đó đang ở đâu: nếu đang nằm trong ngăn kéo trong nhà, nó không giúp được gì; nếu gửi người thân, đây là lúc gọi họ.
Nguồn dự phòng khi hết pin. Một số khoá có cổng cấp nguồn tạm từ bên ngoài; dùng đúng như sổ hướng dẫn của khoá, nếu không chắc thì gọi bên lắp đặt hỏi qua điện thoại. Ngoài những cách đã đăng ký, mọi cách khác là việc của bên bảo hành hay thợ khoá có giấy tờ.
Gọi ai, theo thứ tự nào
Khi những cách mở đã đăng ký đều không được:
- Người cùng nhà còn vân tay, mã hoặc chìa cơ. Hỏi họ về được trong bao lâu.
- Người đang giữ chìa cơ dự phòng.
- Bên lắp đặt hoặc bảo hành khoá, theo số trên phiếu bảo hành hay hoá đơn mua khoá. Họ biết loại khoá, có cách hỗ trợ đúng mà không làm mất bảo hành.
- Ban quản lý, bảo vệ nếu ở chung cư, để họ xác nhận bạn là cư dân và đăng ký cho người tới hỗ trợ.
- Thợ khoá có cửa hàng, nói rõ là khoá điện tử loại gì, đã thử những gì.
- 114 ở bất kỳ bước nào nếu bên trong có người không tự ra được, có bếp đang bật, có khói hay mùi lạ.
Câu mẫu gọi bên lắp đặt: "Chào anh, nhà em lắp khoá vân tay bên anh, căn… tầng…. Giờ vân tay không nhận, nhập mã thì khoá báo tạm khoá, chìa cơ để trong nhà. Trong nhà không có ai. Anh hướng dẫn em được không, hay anh cử người tới mất bao lâu, có tính phí không ạ?"
Những việc đừng làm, kể cả khi có người bảo làm
Đứng ngoài cửa lâu, người qua lại hay góp ý. Có những lời khuyên nên bỏ qua:
- Đừng cạy nắp pin, tháo mặt khoá phía ngoài. Mặt ngoài không phải chỗ để tháo, cạy là gãy ngàm, hỏng dây nối, mất bảo hành, và khoá có thể không đóng lại được nữa.
- Đừng đập, gõ vào mặt khoá cho nó "tỉnh". Khoá điện tử không chạy lại nhờ va đập; màn cảm ứng và đầu đọc vân tay rất dễ nứt.
- Đừng đọc mã cho người lạ, kể cả người tự xưng là thợ. Mã là để mở nhà bạn. Người hỗ trợ thật không cần biết mã, họ cần biết loại khoá và tình trạng.
- Đừng gọi người lạ tới chỉ vì họ hứa "mở khoá điện tử trong năm phút". Ưu tiên bên lắp đặt, bên bảo hành, hoặc thợ khoá có cửa hàng chịu hỏi giấy tờ chứng minh bạn là người ở.
- Đừng bỏ đi xa mà để khoá đang báo tạm khoá. Người khác đi qua thử bấm thêm sẽ làm thời gian chờ kéo dài; đứng gần hoặc nhờ người canh.
- Đừng tự đổi mã, xoá vân tay ngay ngoài hành lang khi có người lạ đứng gần nhìn thấy.
Điều không cần hoảng: khoá báo tạm khoá không có nghĩa là khoá đã hỏng. Đa số trường hợp, đợi hết thời gian rồi dùng đúng cách mở là vào được.
Ở chung cư: bảo vệ và ban quản lý giúp được gì
Bảo vệ và ban quản lý thường không giữ mã hay chìa cơ của từng căn hộ, và không nên giữ. Nhưng họ giúp được ba việc. Một, xác nhận bạn là cư dân khi giấy tờ nằm trong nhà, bằng danh sách cư dân, camera sảnh hay gọi cho người cùng đăng ký căn hộ. Hai, đăng ký cho người của bên lắp đặt hoặc thợ khoá lên tầng theo quy định toà nhà. Ba, cho bạn chỗ chờ có đèn, có ghế, có sạc điện thoại.
Khi xuống sảnh, nói ngắn: "Anh ơi, em ở căn… tầng…. Khoá vân tay nhà em không nhận, đang báo tạm khoá, chìa cơ để trong nhà. Em đã gọi bên lắp đặt, họ sẽ cử người tới. Anh cho em biết người đó cần đăng ký gì ở sảnh, và em chờ ở đây được không ạ."
Nếu toà nhà có quy định riêng về giờ cho thợ lên tầng, hỏi trước để người hỗ trợ không bị chặn ở cửa lúc đã tới. Ghi lại tên người trực, giờ bạn báo, phòng khi sau này cần đối chiếu.
Chị Vân và buổi sáng tập thể dục về
Chị Vân chạy bộ về lúc sáu giờ sáng, tay ướt mồ hôi. Đặt ngón trỏ ba lần đều báo đỏ, chị chuyển sang nhập mã, vội nên sai hai lần, khoá kêu bíp dài rồi ngừng nhận. Chồng chị đi công tác, chìa cơ để trong tủ giày trong nhà.
Chị dừng lại, lấy khăn lau tay, ngồi xuống bậc cầu thang đợi. Theo sổ hướng dẫn chị nhớ mang máng, thời gian tạm khoá vài phút. Chị gọi chồng hỏi lại mã, hoá ra chị nhớ đúng nhưng bấm thiếu phím xác nhận cuối. Hết thời gian tạm khoá, chị lau khô ngón cái, đặt phẳng, khoá nhận ngay.
Nếu lần đó khoá vẫn không mở, việc tiếp theo của chị là gọi bên lắp đặt theo số trên phiếu bảo hành mà chị đã chụp lưu trong điện thoại, chứ không gọi một số thợ lạ. Tối hôm đó, chị đăng ký thêm vân tay ngón cái tay trái, và mang chìa cơ gửi nhà chị gái ở cùng khu. Chị cũng dán một mẩu giấy nhỏ trong ví, ghi cách khoá báo tạm khoá và thời gian chờ, để lần sau không phải nhớ mang máng lúc đang đứng ngoài cửa.
Sau khi vào được: những việc nhỏ đáng làm ngay
Vào nhà rồi, kiểm mức pin trên khoá nếu có chỉ báo; nếu khoá đã báo pin yếu, thay pin trong ngày theo sổ hướng dẫn, đừng để tới lần sau. Thay pin là việc thường của chủ nhà, khác với việc tháo mặt khoá hay sửa mạch, những việc đó để bên bảo hành.
Đăng ký thêm vân tay ở ngón tay khác, cả hai tay, cho mỗi người trong nhà. Kiểm lại mã của mình bằng cách mở thử khi cửa đang mở. Nếu nghi có người nhìn thấy mình bấm mã trong lúc vội, đổi mã.
Chìa cơ dự phòng không để trong nhà; gửi người tin cậy ở gần hoặc để chỗ mình luôn mang theo. Ghi số bên lắp đặt vào danh bạ điện thoại với tên dễ tìm.
Nếu khoá thật sự hỏng, ghi lại ngày giờ, tín hiệu khoá báo, chụp ảnh mặt khoá, giữ phiếu bảo hành và biên nhận khi bên lắp đặt tới xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Khoá vân tay không nhận thì nên làm gì đầu tiên?
Dừng thử sau hai ba lần, lau khô tay, đặt phẳng ngón đã đăng ký. Nếu vẫn không được, dùng ngón khác, mã số hoặc thẻ. Đừng ấn liên tục vì khoá có thể tự khoá tạm và mỗi lần sai thêm lại phải đợi lâu hơn.
Nhập sai mã nhiều lần khoá bị tạm khoá thì phải chờ bao lâu?
Tuỳ loại khoá; sổ hướng dẫn của khoá nhà bạn ghi rõ. Trong lúc chờ đừng bấm thêm, vì nhiều loại tăng thời gian chờ sau mỗi lần sai. Nếu không nhớ, gọi bên lắp đặt hỏi.
Khoá điện tử hết pin mà chìa cơ để trong nhà thì gọi ai?
Gọi người cùng nhà hoặc người giữ chìa cơ dự phòng trước, sau đó là bên lắp đặt hoặc bảo hành khoá theo số trên phiếu bảo hành. Không cạy nắp hay tháo mặt khoá vì dễ hỏng và mất bảo hành.
Có nên gọi thợ khoá ngoài thay vì bên lắp đặt khoá điện tử?
Nếu bên lắp đặt không liên lạc được và bạn cần vào gấp, có thể gọi thợ khoá có cửa hàng, nói rõ loại khoá và đã thử những gì. Lưu ý việc tháo khoá do người ngoài làm có thể ảnh hưởng bảo hành.
Khi nào khoá điện tử báo lỗi mà phải gọi 114?
Khi bên trong có trẻ nhỏ, người già, người ốm không tự ra được, hoặc có bếp, bàn là đang bật, có mùi gas, mùi khét hay khói. Khi đó không chờ khoá hết thời gian tạm khoá, gọi 114 ngay.
Làm sao để lần sau khoá vân tay không làm mình đứng ngoài?
Đăng ký nhiều ngón ở cả hai tay, thay pin ngay khi khoá báo yếu, gửi chìa cơ dự phòng cho người tin cậy ở gần và lưu số bên lắp đặt vào danh bạ với tên dễ tìm.