Ba việc trong mười phút đầu: rời khỏi cửa nhà tối, vắng, ra một chỗ có đèn và có người — quán còn mở, sảnh có bảo vệ, cây xăng, nhà người quen gần nhất; nhắn cho một người thân biết bạn đang ở đâu và đang chờ ai; rồi mới gọi người giữ chìa hay thợ khoá. Có người lạ bám theo, quấy rối, đe doạ thì gọi 113 ngay từ chỗ đông người. Trong nhà có bếp đang bật, có trẻ nhỏ hay người ốm thì gọi 114, không phải chờ.
Ban đêm, chuyện bị khoá ngoài thường không nguy hiểm vì cái cửa mà vì khung cảnh xung quanh: đường vắng, pin yếu, người qua lại ít, và mình thì mệt. Bài dưới đây giúp chọn chỗ chờ, giữ liên lạc, quyết định giữa chờ tới sáng và gọi thợ ngay, và nhận ra những lời "giúp đỡ" không nên nhận.
Chỗ chờ: rời cửa tối trước khi gọi ai
Phản xạ đầu tiên của người bị khoá ngoài là đứng ngay trước cửa, cúi đầu vào điện thoại. Ban ngày điều đó không sao. Lúc khuya, đứng một mình trước cửa tối, quay lưng ra ngõ, mắt nhìn màn hình là tư thế dễ bị để ý nhất.
Hãy đi tới chỗ gần nhất có đủ ba thứ: đèn sáng, có người thức, có chỗ ngồi hoặc đứng tựa. Quán ăn đêm, cửa hàng tiện lợi mở cả đêm, cây xăng, sảnh chung cư có bảo vệ, chốt dân phòng, nhà người quen còn sáng đèn. Đi bằng đường lớn, có đèn, dù xa hơn một chút.
Nếu khu nhà có chốt bảo vệ dân phố hay nhà xe trực đêm, đó cũng là chỗ chờ tốt: có người thức, có đèn, và họ thường biết mặt cư dân. Một câu "em ở số… trong ngõ, bị khoá ngoài, cho em ngồi nhờ một lát" là đủ.
Ngồi ở nơi nhìn thấy cửa ra vào và có người phục vụ. Gọi một cốc nước để có lý do ngồi lâu. Nếu đi xe máy, dắt xe theo, đừng để xe ở cửa nhà rồi đi bộ ra chỗ khác.
Điều không cần hoảng: phần lớn những đêm như thế kết thúc bằng một người mang chìa tới và một giấc ngủ muộn. Việc chọn chỗ chờ chỉ là để đêm đó không thêm chuyện gì khác.
Gấp ngay trong đêm hay chờ sáng được
Dùng bảng này để quyết định có gọi thợ khoá lúc khuya hay không. Dòng đầu là ví dụ điền sẵn.
| Tình huống | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| Một mình, có chỗ ngủ nhờ cách mười phút, nhà không có gì bật | Báo người thân, đi ngủ nhờ | Bạn bè, người thân; sáng mai mới gọi thợ | Đứng ngoài cửa chờ cho tới sáng |
| Không có chỗ ngủ nhờ, trời mưa lạnh | Ra chỗ có mái che, có người | Thợ khoá có cửa hàng, hỏi trước cách tính đêm | Gọi số dán trên cột mà không hỏi gì |
| Thú nuôi trong phòng kín, trời nóng | Gọi người giữ chìa, nói rõ có thú nuôi | Người giữ chìa, thợ khoá | Trèo cửa sổ để vào |
| Trong nhà có bếp, bàn là bật, có mùi khét | Lùi ra chỗ thoáng | 114 | Đợi sáng |
| Có người lạ bám theo, hỏi han dai dẳng | Vào chỗ đông người, nói to rằng đang chờ người nhà | 113 | Dẫn người đó về gần nhà |
Phụ phí ban đêm của thợ thường cao hơn ban ngày, cách tính mỗi nơi một khác. Hỏi rõ trước khi thợ đi, và nếu có chỗ ngủ an toàn thì chờ sáng là lựa chọn bình thường, không phải chịu thiệt.
Giữ liên lạc khi pin chỉ còn ít
Nhắn trước, gọi sau. Một tin nhắn cho người thân gồm: đang ở đâu, chờ ai, dự định gì, sẽ nhắn lại lúc nào. Tin nhắn tốn ít pin hơn cuộc gọi dài, và người nhận đọc lại được.
Chia sẻ vị trí với một người. Bật chia sẻ vị trí trên ứng dụng bản đồ hay ứng dụng nhắn tin cho đúng một người tin cậy, đặt giới hạn thời gian. Tắt khi đã vào nhà.
Bật chế độ tiết kiệm pin, giảm độ sáng. Tắt mạng không cần, đóng các ứng dụng chạy nền. Đừng xem video, lướt mạng để giết thời gian.
Mượn sạc ở chỗ chờ. Quán ăn, cửa hàng mở đêm, bảo vệ toà nhà hay có ổ cắm và dây sạc. Hỏi một câu là được, và có thêm lý do để ngồi lại chỗ sáng.
Ghi số quan trọng ra giấy. Số người giữ chìa, số chủ nhà, số người thân. Điện thoại tắt nguồn thì vẫn mượn được máy người khác để gọi.
Người lạ tự xưng thợ, người lạ muốn giúp
Lúc khuya, người bị khoá ngoài dễ gặp lời đề nghị giúp. Phần lớn là tử tế, nhưng có những dấu hiệu nên từ chối:
- Một người tự nhiên tới hỏi "bị khoá ngoài à, anh là thợ khoá, mở cho" trong khi bạn chưa gọi ai.
- Người hứa "mở ngay, không cần giấy tờ, không cần hỏi chủ nhà".
- Người muốn bạn đưa căn cước, điện thoại hay chìa xe để "giữ làm tin".
- Người đề nghị chở bạn đi tới một chỗ khác "có thợ quen", hoặc rủ vào nơi vắng để chờ.
- Người đứng gần nghe bạn gọi điện rồi biết bạn ở một mình, nhà số mấy.
Câu từ chối ngắn: "Cảm ơn anh, em đã gọi người nhà rồi, họ sắp tới." Nói câu đó dù chưa chắc người nhà tới ngay. Gọi điện cho người thân ở chỗ không ai đứng sát nghe. Bị bám theo hay bị chặn đường thì đi vào chỗ có người, gọi 113, nói rõ vị trí theo mốc dễ thấy.
Ngân về lúc một giờ sáng
Ngân hai mươi bốn tuổi, ở một mình trong căn nhà thuê nhỏ cuối ngõ, tan ca lúc một giờ sáng thì phát hiện chùm chìa không có trong túi. Ngõ tối, hai nhà bên đã tắt đèn. Điện thoại còn khoảng mười lăm phần trăm pin.
Ngân không đứng ở cửa. Cô dắt xe ra đầu ngõ, chạy tới cửa hàng tiện lợi mở cả đêm cách đó hai trăm mét, vào trong ngồi, gọi một cốc sữa nóng. Cô nhắn cho chị gái: "Em bị khoá ngoài, đang ngồi ở cửa hàng đầu đường, em sẽ gọi lại sau mười phút." Cô bật chế độ tiết kiệm pin, hỏi mượn sạc ở quầy.
Cô gọi về chỗ làm, đồng nghiệp ca đêm tìm thấy chùm chìa rơi dưới gầm bàn. Chỗ làm cách mười lăm phút xe. Ngân cân nhắc: đi đường đêm lấy chìa, hay ngủ nhờ chị gái cách hai mươi phút. Chị gái bảo qua nhà chị ngủ, sáng mai đồng nghiệp mang chìa ra cổng. Ngân nhắn lại cho chị lúc xuất phát và lúc tới nơi.
Trong lúc ngồi ở cửa hàng, một người đàn ông lạ tới bắt chuyện, bảo biết thợ khoá, chở cô đi tìm. Ngân cảm ơn, nói chị gái sắp tới đón, và ngồi lại gần quầy thu ngân.
Khi người mang chìa đang tới: đón ở đâu, về nhà thế nào
Đoạn cuối của đêm cũng cần tính, vì đó là lúc người ta hay chủ quan nhất:
- Hẹn người mang chìa gặp ở chỗ bạn đang chờ, không hẹn ở cửa nhà tối. Hai người cùng đi về nhà.
- Nếu người đó gửi chìa qua dịch vụ giao hàng hay qua tài xế, nhận ở chỗ sáng, có người, kiểm đúng chùm chìa rồi mới về. Đừng nói số nhà cho người giao biết khi không cần.
- Thợ khoá tới thì gặp thợ ở đầu ngõ hoặc ở chỗ chờ, rồi dẫn thợ về; có hàng xóm còn thức thì nhờ đứng cùng một lúc.
- Vào nhà rồi, chốt cửa, bật đèn, nhắn cho người thân một câu đã vào an toàn. Tắt chia sẻ vị trí nếu đã bật.
- Nếu trong lúc chờ có ai lạ để ý mình, nói với người mang chìa tới đón tận nơi thay vì tự đi bộ về một mình.
Câu nhắn mẫu cho người mang chìa: "Chị ơi, em đang ngồi trong cửa hàng ở đầu đường, chỗ có cây xăng đối diện. Chị tới đây gọi em nhé, mình cùng đi về, đừng đứng chờ em ở cửa nhà."
Khi nào gọi 113, khi nào gọi 114 dù chưa chắc
Gọi 113 khi có người bám theo bạn từ ngoài đường vào ngõ, có người đứng chặn, hỏi han dai dẳng sau khi bạn đã từ chối, có người cố lấy đồ của bạn, hay bạn thấy dấu hiệu có người lạ trong nhà mình. Đứng ở chỗ đông người mà gọi, nói theo thứ tự: bạn đang ở đâu theo mốc dễ thấy, chuyện gì đang xảy ra, người đó trông thế nào, bạn đang ở một mình.
"Alo, 113 ạ. Em đang ở cửa hàng mở cả đêm ở đầu ngõ… đường…, gần ngã ba…. Có một người đàn ông đi theo em từ lúc em đứng ở cửa nhà, giờ đang đứng bên ngoài cửa hàng. Em ở một mình."
Gọi 114 khi nhớ ra trong nhà có bếp, bàn là, máy sưởi chưa tắt mà không cắt được nguồn từ ngoài, hoặc ngửi thấy mùi khét, mùi gas, thấy khói. Gọi 115 nếu bạn thấy mệt, chóng mặt, bị ngã. Không cần chắc chắn mới gọi; nói đúng những gì bạn thấy, tổng đài sẽ quyết.
Hôm sau: những việc nhỏ cho lần tới
Ngày hôm sau, nhắn cảm ơn người đã giúp và nói rõ mình đã ổn. Nếu chìa mất mà không tìm lại được, tính chuyện thay lõi như với mọi lần mất chìa.
Ghi lại cho mình một danh sách ngắn: chỗ chờ gần nhà mở cả đêm, người có thể ngủ nhờ, người giữ chìa dự phòng ở gần nhất. Lưu vào danh bạ một tên dễ tìm như "Chìa dự phòng".
Nếu đêm đó phải gọi thợ, xem lại tờ biên nhận lúc tỉnh táo: thợ đã làm gì, tính những khoản nào, có gì chưa rõ thì hỏi lại trong ngày khi còn nhớ. Nếu chìa vẫn nằm đâu đó mà chưa rõ, tính chuyện thay lõi theo mức rủi ro: chìa có kèm thứ gì lộ địa chỉ thì nên thay sớm.
Cho chị em, bạn bè thân biết lịch về khuya của mình, để khi bạn nhắn một câu lúc một giờ sáng, họ không ngạc nhiên. Và mang theo một cục sạc nhỏ trong túi đi làm ca đêm.
Câu hỏi thường gặp
Bị khoá ngoài một mình lúc nửa đêm thì nên đứng chờ ở đâu?
Rời khỏi cửa nhà tối và vắng, ra chỗ gần nhất có đèn sáng, có người thức như quán ăn đêm, cửa hàng mở cả đêm, sảnh có bảo vệ, cây xăng. Đi đường lớn có đèn, dắt xe theo, ngồi gần chỗ có người phục vụ.
Lúc khuya nên gọi thợ khoá hay chờ sáng?
Nếu trong nhà không có gì nguy hiểm và bạn có chỗ ngủ nhờ an toàn, chờ sáng là lựa chọn bình thường. Nếu không có chỗ nào đi, trời mưa lạnh, hãy gọi thợ có cửa hàng và hỏi trước cách tính tiền ban đêm.
Điện thoại sắp hết pin khi bị khoá ngoài thì ưu tiên gì?
Nhắn cho một người thân vị trí và dự định của bạn, chia sẻ vị trí cho người đó, bật tiết kiệm pin, rồi mới gọi người giữ chìa. Ghi số quan trọng ra giấy và hỏi mượn sạc ở chỗ chờ.
Có người lạ tự xưng thợ khoá tới đề nghị mở cửa thì sao?
Nên từ chối lịch sự, nói người nhà sắp tới. Thợ đứng đắn không tự tìm tới khi bạn chưa gọi và sẽ hỏi giấy tờ chứng minh nơi ở. Nếu người đó bám theo hay nài ép, vào chỗ đông người và gọi 113.
Khi nào thì nên gọi 113 trong lúc chờ?
Khi có người bám theo, chặn đường, hỏi han dai dẳng sau khi bạn đã từ chối, cố lấy đồ của bạn, hoặc khi bạn thấy dấu hiệu có người lạ trong nhà mình. Gọi từ chỗ đông người và nói rõ vị trí theo mốc.
Làm sao để lần sau về khuya không bị kẹt ngoài cửa một mình?
Gửi chìa dự phòng cho người tin cậy ở gần, biết sẵn một chỗ chờ mở cả đêm gần nhà và một chỗ ngủ nhờ, mang sạc dự phòng khi đi ca đêm, và cho một người thân biết lịch về khuya của bạn.