Ba việc chủ trọ làm được trong một buổi sáng: dán nhãn aptomat từng phòng và aptomat chung của dãy, chỉ rõ van nước chung và van nhánh từng tầng; dán vào mặt trong cửa mỗi phòng một tờ thông tin ghi địa chỉ có mốc, số 114, 115, 113, số chủ trọ và số người trực; rồi chọn một người thuê ở lâu, tin được làm người trực khi chủ vắng, đưa họ chìa tủ điện chung và chìa van. Có khói, mùi gas nồng hay người bị thương thì người thuê gọi 114, 115 trước — điều này cũng ghi rõ trên tờ giấy.
Dãy trọ có nhiều người sống sát nhau, dùng chung đường điện, đường nước, có khi chung cả bếp. Sự cố ở một phòng nhanh chóng thành chuyện của cả dãy: nước tràn xuống phòng dưới, nhảy aptomat chung làm cả dãy tối, mùi khét không rõ từ phòng nào. Mà chủ trọ thường không ở đó. Chuẩn bị trước là để người đang ở đó biết làm gì mà không phải chờ.
Những gì cần có trước, và ai giữ
Bảng dưới là danh sách cho một dãy trọ hai tầng, mười phòng — ví dụ giả định, đổi theo dãy của bạn.
| Thứ cần có | Đặt ở đâu | Ai giữ, ai biết | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Aptomat riêng từng phòng, có nhãn số phòng | Trong phòng, cạnh cửa, tầm ngực | Người thuê phòng đó | Không đặt trên cao phải đứng ghế |
| Aptomat chung của dãy | Tủ điện chung ở đầu hành lang tầng trệt | Chủ trọ, người trực | Tủ có khoá thì người trực giữ chìa |
| Van nước tổng của dãy và van nhánh từng tầng | Đầu dãy, gần đồng hồ nước | Chủ trọ, người trực; cả dãy biết chỗ | Thử khoá được, không kẹt |
| Tờ thông tin khẩn cấp | Mặt trong cửa mỗi phòng | Người thuê | Không ghi chỗ cất chìa dự phòng |
| Nhóm tin nhắn của dãy | Điện thoại | Chủ trọ, mọi người thuê | Dùng để báo nhanh sự cố chung |
Phần lớn những thứ trên chủ trọ đã có. Cái hay thiếu là nhãn, là người trực, và là việc người thuê biết những thứ đó nằm đâu.
Tờ dán cửa từng phòng: viết gì
Địa chỉ dãy trọ, đọc được qua điện thoại. Tên đường, hẻm, mốc dễ thấy từ đầu hẻm, và số phòng. Người thuê mới, nhất là sinh viên từ tỉnh khác, thường không thuộc địa chỉ nơi ở mới.
Thứ tự gọi. 114 khi có khói, cháy, mùi gas nồng, người bị kẹt. 115 khi có người bị thương, ngất. Sau đó mới tới người trực và chủ trọ.
Aptomat của phòng nằm đâu, van nước gần nhất nằm đâu. Một câu cho mỗi thứ, không cần sơ đồ.
Số chủ trọ và người trực, kèm giờ gọi được. "Chủ trọ: chú… (nghe tới 22 giờ). Người trực: anh… phòng 3, ở nhà buổi tối".
Ba điều không làm. Không tự sửa điện, không nấu ăn bằng bếp gas trong phòng nếu dãy không cho phép, không cho thợ lạ vào sửa đồ chung khi chủ trọ chưa biết.
Một dòng cho lúc đi vắng. Đi vắng qua đêm thì khoá vòi, rút phích các thiết bị không cần, báo người trực. Không ít vụ nước tràn ở dãy trọ bắt đầu từ một phòng không có người.
Chọn người trực và dặn gì
Người trực không cần biết sửa gì. Họ chỉ cần ở dãy nhiều nhất, có điện thoại luôn bật, bình tĩnh, và được cả dãy biết tên. Thường là người thuê lâu năm, một gia đình ở phòng đầu dãy, hoặc người làm ca ngày ở nhà buổi tối.
Đưa họ chìa tủ điện chung và chìa hộp van nếu có khoá, đi một vòng chỉ tận tay. Dặn họ ba việc được làm: ngắt aptomat chung hoặc aptomat một phòng khi có nước tràn hay mùi khét, khoá van nước tổng hoặc van tầng, báo chủ trọ và nhóm tin nhắn. Và việc trước nhất khi có khói, mùi gas nồng hay người bị thương là gọi 114, 115.
Câu mẫu khi nhờ: "Anh ở đây lâu nhất, chú nhờ anh giữ giúp chìa tủ điện với van nước của dãy. Có chuyện mà chú chưa về kịp thì anh ngắt điện, khoá van giúp chú, rồi gọi chú. Có cháy, có người bị thương thì anh gọi 114, 115 trước, không cần chờ chú."
Có thể bớt tiền điện nước hay một khoản nhỏ mỗi tháng để cảm ơn, tuỳ thoả thuận. Quan trọng là việc nhờ được nói rõ, không mập mờ "có gì thì để ý giúp".
Lúc giao phòng cho người thuê mới: mười phút đi vòng
Ngày người thuê mới dọn vào là lúc tốt nhất để nói chuyện sự cố, vì họ đang chú ý nghe. Mười phút đi vòng gồm:
- Aptomat trong phòng: gạt thử xuống, lên.
- Van nước gần nhất cấp cho phòng, và van tổng của dãy.
- Tủ điện chung và người trực giữ chìa.
- Tờ thông tin dán cửa: đọc dòng địa chỉ cùng họ.
- Thêm số họ vào nhóm tin nhắn của dãy.
- Nói rõ khi họ đi vắng dài ngày thì báo chủ trọ hoặc người trực, để lỡ có nước rò trong phòng thì biết gọi ai.
Câu mẫu khi đi vòng: "Cháu xem giúp chú: đây là aptomat phòng cháu, gạt xuống là tắt. Van nước của tầng này ở đầu hành lang, anh Lâm phòng 1 giữ chìa tủ điện chung. Có khói, mùi gas hay ai bị thương thì cháu gọi 114, 115 trước, rồi gọi chú."
Có thể nhờ người thuê ký một dòng vào giấy giao phòng là đã được chỉ van, aptomat, tờ thông tin. Không phải để bắt lỗi ai, mà để chủ trọ nhớ mình đã chỉ cho ai, chưa chỉ cho ai.
Một đêm chủ trọ ở xa: tình huống đi trọn
Tình huống giả định: chú Thành có dãy trọ hai tầng, đang về quê dự đám cưới. Mười giờ đêm, phòng 7 trên tầng hai có người đi làm ca đêm, vòi nước trong phòng tắm quên khoá, ống thoát bị tắc. Nước tràn khỏi phòng tắm, chảy qua khe sàn xuống trần phòng 2 ở tầng trệt, nhỏ giọt cạnh bóng đèn.
Huy, sinh viên ở phòng 2, thấy nước nhỏ giọt cạnh đèn. Huy không đứng dưới chỗ nhỏ giọt bật tắt công tắc. Huy ra cạnh cửa, đứng chỗ khô, gạt aptomat phòng mình, rồi nhìn tờ giấy dán cửa: người trực là anh Lâm phòng 1. Huy gõ cửa phòng 1.
Anh Lâm lấy chìa tủ điện chung, gạt aptomat có nhãn "Phòng 7" để phòng trên không còn điện chỗ nước, rồi khoá van nhánh tầng hai ở đầu hành lang. Nước ngừng chảy sau ít phút. Anh nhắn nhóm dãy trọ và gọi chú Thành: "Chú ơi, phòng 7 nước tràn xuống trần phòng 2, cháu đã ngắt điện phòng 7, phòng 2 và khoá van tầng hai. Không ai bị sao. Cháu chụp ảnh gửi chú. Bạn phòng 7 đi làm ca, cháu đang gọi bạn ấy."
Chú Thành nhờ anh Lâm để van tầng hai khoá qua đêm, sáng mai người nhà chú tới cùng thợ. Huy ngủ nhờ phòng bạn. Ảnh trần ướt, giờ phát hiện và tin nhắn trong nhóm sau này giúp ba bên nói chuyện về đồ đạc bị ướt rõ ràng hơn.
Những việc chủ trọ không nên để người thuê làm
Sửa điện chung, thay aptomat, đấu dây ổ cắm. Người thuê có thể "biết chút ít", nhưng đường điện chung của cả dãy là việc của thợ điện do chủ trọ gọi. Sai một chỗ là ảnh hưởng mười phòng.
Trèo lên mái, lên bể nước để xem rò. Dù người thuê tình nguyện, đừng đồng ý. Bể nước mái, mái tôn là chỗ trượt ngã. Khoá van, chờ thợ.
Tự gọi thợ lạ rồi chủ trọ trả tiền sau. Dễ thành tranh cãi về giá và về việc có cần sửa không. Người thuê báo chủ trọ hoặc người trực; chủ trọ gọi thợ quen hoặc đồng ý thợ trước khi họ làm.
Vào phòng người khác khi người đó vắng. Chỉ khi có nguy hiểm thật như khói, nước tràn mạnh, và theo đúng thoả thuận trong hợp đồng thuê. Khi cần, gọi chủ trọ và có người làm chứng; có khói hay cháy thì gọi 114.
Gấp ngay hay chờ chủ trọ: bảng cho người thuê
Người thuê hay phân vân việc nào phải làm ngay, việc nào chỉ cần báo chủ trọ rồi chờ. Chủ trọ có thể in bảng này dán ở hành lang hoặc gửi vào nhóm tin nhắn của dãy.
| Khi thấy | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| Khói, mùi khét nồng ở một phòng hay hành lang | Gõ cửa báo các phòng, mọi người ra ngoài | 114 từ ngoài, rồi người trực, chủ trọ | Quay vào phòng lấy đồ |
| Mùi gas nồng ở bếp chung | Ra ngoài, báo các phòng gần đó | 114 khi đã ra ngoài | Bật tắt đèn, quạt, bật bếp thử |
| Nước tràn từ phòng trên xuống | Ngắt aptomat phòng mình từ chỗ khô, gõ cửa phòng trên | Người trực khoá van tầng, báo chủ trọ | Đứng dưới chỗ nhỏ giọt bật công tắc |
| Cả dãy mất điện, các nhà bên cạnh cũng tối | Rút phích thiết bị lớn, dùng đèn pin | Báo nhóm dãy; điện lực theo số trên hoá đơn | Mở tủ điện chung tìm lỗi |
| Vòi rỉ, đèn hỏng, ổ cắm lỏng | Ngừng dùng chỗ đó | Nhắn chủ trọ kèm ảnh, chờ sáng | Tự sửa, tự gọi thợ lạ |
Dòng cuối là phần lớn các sự cố hằng ngày: không gấp, chỉ cần báo đúng người kèm ảnh. Ba dòng đầu là phần cần làm ngay, không chờ ai.
Sau mỗi lần có chuyện: chủ trọ sửa gì trong tuần
Mỗi sự cố ở dãy trọ, dù nhỏ, đều cho thấy một chỗ chuẩn bị còn hở. Trong tuần sau đó, chủ trọ nên hỏi người trực và người thuê liên quan vài câu, rồi sửa ngay:
- Người phát hiện có biết aptomat phòng mình ở đâu không, có phải hỏi ai không.
- Người trực mất bao lâu để mở tủ điện chung và khoá van tầng; chìa có nằm đúng chỗ không.
- Ai trong dãy chưa có trong nhóm tin nhắn, ai chưa có tờ thông tin dán cửa.
- Nhãn aptomat nào mờ, ghi sai số phòng.
- Thợ tới mất bao lâu, có hỏi giá trước được không — để lần sau chọn thợ quen gần hơn.
Ghi vào một trang giấy những gì đã sửa và ngày sửa, giữ cùng hợp đồng thuê. Trang đó cũng có ích khi nói chuyện với người thuê về đồ đạc bị ảnh hưởng, vì nó cho thấy chủ trọ đã làm gì sau sự cố.
Câu hỏi thường gặp
Chủ trọ có nên giữ chìa dự phòng của từng phòng không?
Thường chủ trọ giữ một chìa, nhưng chỉ dùng theo thoả thuận trong hợp đồng thuê, chẳng hạn khi có sự cố khẩn cấp và đã cố liên lạc người thuê. Nói rõ điều này lúc ký hợp đồng để hai bên cùng hiểu.
Dãy trọ có bếp gas chung thì cần chuẩn bị gì thêm?
Chỉ rõ van gas, dặn cả dãy khoá van sau khi nấu, và ghi lên tờ giấy ở bếp chung: có mùi gas nồng thì không bật đèn, không bật quạt, ra ngoài và gọi 114. Bình gas và dây dẫn để người bán gas hoặc thợ kiểm.
Người trực có phải chịu trách nhiệm nếu xử lý chưa đúng không?
Người trực là người giúp chủ trọ trong mười phút đầu, không phải thợ. Chủ trọ nên nói rõ họ chỉ cần ngắt điện, khoá van, gọi người. Ai chịu chi phí sửa chữa thì theo hợp đồng thuê và nguyên nhân sự cố.
Có nên lập nhóm tin nhắn cho dãy trọ không?
Nên. Nhóm giúp báo cả dãy cùng lúc khi mất điện chung, khoá van chung, hay có người lạ tự xưng thợ đi gõ cửa. Đặt quy tắc nhóm chỉ dùng cho chuyện của dãy để tin quan trọng không bị trôi.
Người thuê mới chưa thuộc địa chỉ thì làm sao gọi 114 cho đúng?
Tờ giấy dán mặt trong cửa phòng có dòng địa chỉ viết sẵn với mốc dễ tìm. Lúc giao phòng, chủ trọ đọc dòng đó cùng người thuê một lần và nhắc họ lưu vị trí dãy trọ trong ứng dụng bản đồ trên điện thoại.
Chủ trọ ở xa thường xuyên thì nên làm thêm gì?
Chọn hai người trực thay vì một, để khi một người vắng vẫn còn người kia. Lưu số một thợ điện và một thợ nước quen ở gần dãy, đã thoả thuận trước cách gọi và cách báo giá, để khi cần chỉ nhắn một câu là họ tới.