LapTuc.comLập Tức
Sự cố điện trong nhà

Bị điện giật xử lý thế nào: ngắt nguồn trước, gọi 115 và những việc không được làm

Người nhà bị điện giật: ngắt aptomat hoặc rút phích từ chỗ khô, không chạm tay trần, gọi 115 và làm theo tổng đài. Sau đó giữ nguyên nhánh điện, gọi thợ.

Vietnamese man in his forties switching off the main breaker in a grey utility box at chest height, standing on a dry tiled floor, daylight from a doorway, seen from behind

Khi một người trong nhà bị điện giật, làm ba việc theo thứ tự: ngắt nguồn điện — gạt aptomat tổng hoặc rút phích, từ chỗ khô, tay khô; không chạm vào người đó bằng tay trần khi chưa chắc điện đã ngắt; rồi gọi 115 và làm theo hướng dẫn của tổng đài. Có cháy hay khói kèm theo thì gọi thêm 114. Thợ điện, chủ nhà, người thân đều gọi sau.

Nhiều người bị giật lần thứ hai chính vì lao vào kéo người thân ra trong lúc dòng điện vẫn còn. Mấy giây để chạy tới tủ điện trông như chậm, nhưng đó là cách nhanh nhất để cứu được người mà không thêm một người cần cứu. Bài này chỉ nói phần việc quanh nguồn điện, cuộc gọi và những gì cần giữ lại; phần chăm sóc người bị giật là việc của tổng đài 115 hướng dẫn và của nhân viên y tế.

Ba mươi giây đầu: theo đúng thứ tự này

Đọc kỹ một lần lúc bình thường để khi có chuyện thì làm theo phản xạ:

  1. Dừng lại một nhịp, nhìn. Người đó còn đang dính vào thiết bị, dây hay vũng nước có điện không? Có nước lan trên sàn không? Mình đang đứng ở đâu?
  2. Ngắt nguồn. Chạy tới tủ điện, gạt aptomat tổng xuống. Nếu thiết bị cắm phích và phích ở xa chỗ người bị giật, rút phích bằng cách cầm phần nhựa khô, đứng trên chỗ khô.
  3. Không chạm vào người đó bằng tay trần khi chưa chắc nguồn đã ngắt. Không lội vào vũng nước quanh người đó.
  4. Gọi 115. Bật loa ngoài để vừa nghe vừa làm theo hướng dẫn. Nếu có người khác ở nhà, giao một người gọi, một người ra mở cổng chờ xe.
  5. Nếu không ngắt được nguồn (không biết tủ điện ở đâu, dây điện ngoài đường, tủ điện đang bốc khói): đứng xa, giữ người khác đứng xa, gọi 115 và 114, nói rõ chưa ngắt được điện.

Ở phòng trọ hay nhà thuê, aptomat thường gắn cạnh cửa ra vào hoặc ở hành lang chung. Nếu bạn không biết nó ở đâu, đừng mất thời gian tìm khi người đang bị giật — gọi 115 ngay và hô to nhờ người xung quanh tìm giúp.

Làm sai và làm đúng: những phản xạ hay gặp

Những phản xạ dưới đây đều xuất phát từ lòng tốt và sự hoảng hốt. Đặt cạnh cách làm đúng để nhớ:

Làm saiVì sao nguy hiểmLàm đúng
Lao vào kéo tay người đang bị giậtDòng điện truyền sang người kéoNgắt aptomat hoặc rút phích trước
Lội vào vũng nước quanh máy giặt, bình nóng lạnh để tới gầnNước có thể đang mang điệnNgắt nguồn từ tủ điện ở chỗ khô
Gọi thợ điện trước vì nghĩ "chỉ bị giật nhẹ"Mất thời gian của người cần được tổng đài y tế đánh giáGọi 115 trước, thợ gọi sau
Bật lại aptomat ngay khi người đã rời ra để "xem còn rò không"Có thể có người thứ hai bị giậtĐể nguyên vị trí tắt cho tới khi thợ tới
Ví dụ: chị Thu thấy chồng ngã cạnh máy bơm sau tiếng tách, định chạy tới đỡMáy bơm có thể vẫn đang có điệnChị gạt aptomat tổng ở cửa bếp, rồi mới tới gần, vừa gọi 115

Một điều đáng nhớ: người bị giật trông tỉnh táo, tự đứng dậy được, vẫn nên được hỏi ý kiến tổng đài 115. Bạn chỉ cần kể đúng chuyện đã xảy ra, phần đánh giá là của họ.

Gọi 115: nói gì trong ba mươi giây

Tổng đài cần biết người bệnh ở đâu, chuyện gì đã xảy ra và tình trạng hiện giờ. Nói theo đúng thứ tự đó, ngắn, rõ, rồi giữ máy để trả lời câu hỏi.

Câu mẫu: "Alo, 115 phải không ạ. Nhà số… ngõ…, đường…, gần trường tiểu học…, phường…. Chồng em bị điện giật ở máy bơm khoảng hai phút trước. Em đã ngắt aptomat tổng. Anh ấy đang nằm, gọi có trả lời nhưng nói lẫn lộn. Nhà có người ra đầu ngõ đón xe."

Nếu chưa ngắt được điện, nói điều đó ngay câu thứ hai: "Chưa ngắt được điện, người vẫn đang nằm cạnh dây." Tổng đài sẽ hướng dẫn tiếp và có thể phối hợp với 114. Nếu bạn không rõ địa chỉ (đang ở nhà người quen, ở công trình), nói mốc dễ thấy nhất và nhờ người bên cạnh nói giúp.

Sau khi gác máy, để điện thoại ở chế độ có chuông, không gọi cho nhiều người khác bằng chính máy đó trong vài phút đầu — tổng đài hoặc xe cấp cứu có thể gọi lại hỏi đường. Muốn báo người thân thì dùng máy của người khác, hoặc nhắn tin.

Nếu nhà có nhiều người, chia việc ngay bằng một câu cho từng người: một người gọi, một người ra đầu ngõ đón xe, một người giữ trẻ nhỏ ở phòng khác, một người tìm giấy tờ tuỳ thân của người bị giật. Ai cũng xúm quanh người bị nạn thì không ai làm những việc còn lại. Nếu ở chung cư, gọi thêm bảo vệ toà nhà để giữ thang máy và mở lối cho nhân viên y tế lên nhanh.

Một tình huống đi trọn: chiều chủ nhật ở sân sau

Chị Thu đang phơi đồ thì nghe tiếng tách từ phía máy bơm ở sân sau, rồi tiếng chồng kêu. Chị chạy ra, thấy anh ngồi bệt cạnh máy bơm, tay phải co lại, nền xi măng quanh máy ướt vì ống bơm rỉ nước. Phản xạ đầu tiên của chị là lao tới đỡ. Chị khựng lại vì nhớ cái vũng nước.

Chị quay vào cửa bếp, nơi có tủ điện, gạt aptomat tổng xuống. Chị đi dép, đứng trên bậc khô, gọi to cho đứa con trai lớn: "Con lấy điện thoại gọi 115, bật loa lên." Khi cả nhà đã tối, chị mới ra chỗ anh. Anh nói được nhưng nói chậm, kêu tê cả cánh tay. Con trai đọc địa chỉ cho tổng đài, chị nói thêm: "Bị giật ở máy bơm khoảng ba phút trước, đã ngắt điện tổng, anh ấy tỉnh, nói chậm, tay tê." Tổng đài dặn để anh ngồi yên, theo dõi, và cho xe tới.

Trong lúc chờ, con trai ra đầu ngõ đón xe. Chị chụp ảnh máy bơm và vũng nước từ xa, ghi giờ lên điện thoại. Tối đó, chị gọi thợ điện, nói rõ "máy bơm làm người bị giật, aptomat tổng đang tắt", và không bật lại aptomat cho tới khi thợ tách riêng nhánh máy bơm ra.

Chi tiết đáng học nhất ở đây là cái khựng lại của chị Thu. Chỉ một giây, nhưng đó là giây quyết định nhà có thêm một người bị giật hay không.

Bản thân bị giật nhẹ khi chạm thiết bị: đừng coi như không có gì

Bỏ tay ra, đứng yên một chút. Nếu thấy chóng mặt, tim đập lạ, tê kéo dài hay khó thở, gọi 115. Nếu đang ở một mình, gọi trước khi cảm giác nặng lên, đừng đợi xem có qua không.

Ngắt nguồn của thiết bị đó. Gạt aptomat nhánh hoặc aptomat tổng, rút phích bằng phần nhựa khô. Không chạm lại vỏ thiết bị để "thử xem còn giật không".

Báo cho cả nhà một câu. "Cái máy giặt đang rò điện, đừng ai đụng vào, aptomat nhà tắm đang tắt." Dán một mảnh giấy lên thiết bị và lên aptomat đã tắt nếu nhà có trẻ nhỏ hay người già.

Gọi thợ, không tự mở thiết bị. Rò điện có thể nằm ở dây, ở thiết bị hay ở nối đất. Tìm ra chỗ nào là việc của thợ. Riêng bình nóng lạnh rò điện thì để aptomat bình ở vị trí tắt và không tắm nước nóng cho tới khi thợ kiểm xong.

Giữ nguyên hiện trường và ghi lại gì

Khi người bị giật đã được nhân viên y tế tiếp nhận, phần việc còn lại là giữ an toàn cho những người khác và ghi lại để thợ, chủ nhà hay bảo hiểm hiểu đúng chuyện:

  • Để aptomat đã ngắt ở vị trí tắt. Dán giấy ghi "đang sửa, không bật" nếu nhà có nhiều người.
  • Không xê dịch thiết bị, không lau khô, không tháo ra xem. Để nguyên cho thợ nhìn thấy đúng hiện trạng.
  • Chụp ảnh thiết bị, ổ cắm, dây, vũng nước nếu có — chụp từ xa, không chạm vào.
  • Ghi giờ xảy ra, người bị giật đang làm gì, ai đã ngắt điện và ngắt cái gì.
  • Giữ lại hoá đơn mua thiết bị, phiếu bảo hành nếu có. Nếu là nhà thuê, gửi ảnh và mô tả cho chủ nhà trong ngày.

Ghi chép này không để đổ lỗi cho ai. Nó giúp thợ tìm đúng chỗ hỏng nhanh hơn, và giúp cả nhà biết chỗ nào phải sửa trước khi bật điện lại.

Giờ sau và ngày mai: trước khi bật lại điện

Câu hỏi mọi người thường hỏi thợ là "sửa mất bao lâu". Câu nên hỏi trước là: "Anh xác định giúp chỗ rò nằm ở đâu, và sau khi sửa thì nhánh đó đã an toàn để bật lại chưa?" Đừng bật lại aptomat tổng chỉ vì cần nấu cơm. Nếu nhà có nhiều nhánh, nhờ thợ tách nhánh hỏng ra trước để các phòng khác dùng tạm.

Nếu chỗ rò nằm ở dây ngoài nhà, ở công tơ hay cột điện, đó là phần điện lực quản lý. Báo qua số chăm sóc khách hàng in trên hoá đơn, mô tả rõ đã có người bị giật. Đừng để ai trong nhà lại gần chỗ đó cho tới khi có người của điện lực tới.

Sau lần này, nhiều gia đình mới biết tủ điện ở đâu, aptomat nào cấp cho phòng nào. Dành mười phút cùng thợ dán nhãn từng aptomat, chỉ cho mọi người trong nhà — kể cả người giúp việc và trẻ lớn — vị trí aptomat tổng và cách gạt xuống. Lần sau, mấy giây đó có thể là khác biệt lớn.

Nếu thợ khuyên lắp thêm aptomat chống giật cho nhánh có nước như nhà tắm, bếp, sân phơi, máy bơm, hãy hỏi kỹ lý do và để thợ làm. Phần chọn loại, lắp đặt và kiểm định kỳ thuộc về thợ và lịch bảo dưỡng của nhà, không phải việc tự làm trong lúc vừa xảy ra chuyện.

Câu hỏi thường gặp

Thấy người đang bị điện giật thì việc đầu tiên là gì?

Ngắt nguồn điện: gạt aptomat tổng hoặc rút phích từ chỗ khô, tay khô. Không chạm vào người đó bằng tay trần khi chưa chắc điện đã ngắt. Sau đó gọi 115 và làm theo hướng dẫn của tổng đài.

Người bị giật nhẹ, tự đứng dậy được thì có cần gọi 115 không?

Nên gọi để tổng đài đánh giá, nhất là khi người đó chóng mặt, tim đập lạ, tê kéo dài hay là trẻ nhỏ, người già. Bạn chỉ cần kể đúng chuyện xảy ra, tổng đài sẽ cho biết có cần xe tới không.

Không biết aptomat tổng ở đâu thì làm sao?

Đừng tìm mò khi người đang bị giật. Đứng xa, giữ người khác đứng xa, gọi 115 và 114, nói rõ chưa ngắt được điện. Hô to nhờ hàng xóm hoặc chủ nhà tới chỉ chỗ tủ điện.

Sau khi người bị giật đã được đưa đi, có bật điện lại ngay được không?

Không. Để aptomat ở vị trí tắt cho tới khi thợ điện tìm ra và xử lý chỗ rò. Nếu nhà nhiều nhánh, nhờ thợ tách riêng nhánh hỏng để các phòng khác dùng tạm.

Dây điện ngoài đường làm người bị giật thì gọi ai?

Gọi 115 cho người bị giật và 114 vì cần ngắt điện ở đường dây. Báo thêm điện lực theo số in trên hoá đơn. Không lại gần, không dùng tay hay vật gì để kéo dây, giữ người qua đường tránh xa.

Có nên tự mở thiết bị bị rò điện ra xem không?

Không. Rò điện có thể ở dây, ở thiết bị hay ở nối đất, và vỏ máy có thể vẫn mang điện dù đã tắt công tắc. Rút phích, ngắt aptomat nhánh, dán giấy cảnh báo và gọi thợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138