Thấy nước phun lên từ vỉa hè, lòng đường hay hộp đồng hồ trước cửa nhà, làm ba việc theo thứ tự: tránh xa chỗ nước phun và chỗ mặt đất lún, giữ người nhà, trẻ nhỏ đứng trên chỗ khô và chắc; đánh dấu chỗ nguy hiểm cho người đi đường bằng vật dễ thấy như ghế nhựa, thùng sơn rỗng; rồi gọi công ty cấp nước theo số in trên hoá đơn tiền nước. Gọi 114 khi mặt đường sụt thành hố, có người hoặc xe rơi xuống, hay nước xối vào cột điện, tủ điện bên đường; có người bị thương thì gọi 115.
Ống trên vỉa hè, ngoài đồng hồ nước thường thuộc mạng lưới của đơn vị cấp nước, không phải việc của nhà bạn hay của thợ ngoài. Bạn không cần, và không nên, tự đào hay khoá van trên đường ống chung. Việc của bạn trong mười phút đầu là giữ an toàn cho người đi qua, báo đúng nơi với mô tả đủ để họ tìm ra, và ghi lại.
Làm ngay, gọi ai, đừng làm — trước cửa nhà
Bảng giả định nước phun lên từ vỉa hè ngay trước nhà vào buổi sáng, xe máy và người đi bộ vẫn đi qua:
| Phút | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| 0–2 | Đứng cách xa chỗ phun và mép vỉa hè đang lún; gọi người nhà đứng vào trong. | — | Đừng đứng sát mép chỗ đất sụt để nhìn xuống. |
| 2–4 | Đặt ghế nhựa, thùng rỗng cách chỗ phun vài bước để người đi qua thấy và vòng tránh. | Nhờ hàng xóm để ý giúp | Đừng ra giữa lòng đường chặn xe. |
| 4–7 | Gọi công ty cấp nước theo số trên hoá đơn; nói địa chỉ, mốc dễ tìm, nước phun từ đâu. | Công ty cấp nước; tổ dân phố | Đừng tự đào, tự khoá van trên ống chung ngoài đường. |
| 7–10 | Chụp ảnh, quay video; hứng vài xô nước sạch trong nhà phòng khi mất nước. | 113 hoặc 114 nếu đường sụt to, có xe ngã | Đừng để trẻ nghịch nước chỗ phun. |
Ví dụ giả định: bảy giờ sáng, nước phun cao ngang đầu gối từ một khe nứt trên vỉa hè trước nhà, mặt gạch xung quanh hơi trũng xuống. Người bán xôi đầu ngõ đã kê tạm chiếc ghế nhựa. Việc tiếp theo là một cuộc gọi đủ ý cho công ty cấp nước và một người đứng ở chỗ khô để nhắc xe máy đi chậm, chứ không phải ai đó cầm cuốc ra đào.
Nói gì khi gọi công ty cấp nước
Tổng đài sự cố của đơn vị cấp nước nhận nhiều cuộc gọi; mô tả rõ giúp đội sửa chữa tới đúng chỗ, không phải gọi lại hỏi đường. Câu mẫu:
- "Alo, em báo vỡ ống nước. Địa chỉ nhà số… đường…, phường…, đối diện chợ…, cạnh cột điện có tủ điện màu xám. Nước đang phun lên từ vỉa hè ngay trước nhà, cao chừng nửa mét, mặt vỉa hè quanh đó đang trũng xuống. Chưa ai bị thương. Mã khách hàng của nhà em là… in trên hoá đơn."
- Nếu nước phun từ hộp đồng hồ nhà mình: nói rõ "phun ra từ hộp đồng hồ nhà em, em chưa đụng vào" — đơn vị cấp nước thường xử lý cả đoạn trước đồng hồ.
- Hỏi lại: "Bên mình ghi nhận rồi phải không ạ, em có cần gửi ảnh qua đâu không, khoảng bao lâu có người tới để em báo hàng xóm?"
- Ghi lại giờ gọi, tên hoặc mã người nhận nếu họ cho biết, số phiếu báo nếu có.
Nếu gọi không được, nhờ tổ dân phố hoặc phường báo giúp. Hàng xóm có khi cũng đã gọi; hỏi nhau một câu để không ai nghĩ người khác đã báo rồi mà thật ra chưa ai báo. Nếu bạn phải đi làm, nhờ một người hàng xóm ở nhà để ý chỗ ghế đánh dấu và nhắn bạn khi đội sửa tới.
Những việc không tự làm, và vì sao
Không tự đào, cạy gạch vỉa hè. Dưới vỉa hè có thể có cáp điện, cáp viễn thông, ống gas ở một số khu. Nước phun làm đất bên dưới rỗng, mặt gạch trông chắc mà có thể sụt khi đứng lên.
Không khoá van trên ống chung. Có thể bạn khoá nhầm, cắt nước của cả dãy, hoặc làm hỏng van. Đó là việc của đơn vị cấp nước.
Không mở nắp hố ga, nắp hộp kỹ thuật ngoài đường. Nắp đã mở dưới nước đục là cái bẫy cho người đi qua.
Không để xe máy, ô tô đỗ sát chỗ đất trũng. Nếu xe nhà mình đang đỗ ở đó, dời đi khi chưa có dấu hiệu sụt; nếu mặt đất đã lún rõ thì để xe đó, không lại gần.
Không đứng giữa đường điều khiển xe. Đặt vật đánh dấu ở vỉa hè và đứng ở chỗ an toàn nhắc người đi qua. Điều tiết giao thông khi đường sụt là việc của lực lượng chức năng; gọi 113 nếu cần.
Tình huống đi trọn: buổi sáng nhà anh Thành
Sáu giờ rưỡi sáng, anh Thành mở cửa thì thấy nước phun lên từ một khe gạch vỉa hè cách cửa nhà ba bước, nước chảy tràn xuống lòng đường. Hộp đồng hồ nước nhà anh nằm ngay cạnh, nắp hộp ngập nước. Học sinh bắt đầu đi qua.
Anh bảo vợ và con đứng trong nhà. Anh kéo hai chiếc ghế nhựa đặt ở hai đầu chỗ nước phun, cách vài bước, rồi đứng trên bậc thềm khô nhắc học sinh, xe máy đi vòng. Anh không mở nắp hộp đồng hồ.
Anh lấy hoá đơn tiền nước tháng trước, gọi số tổng đài in trên đó, nói địa chỉ, mốc là đối diện cửa hàng tạp hoá đầu ngõ, nước phun từ vỉa hè cạnh hộp đồng hồ nhà anh, chưa ai bị thương, mặt gạch hơi trũng. Tổng đài ghi nhận và cho biết đội sửa chữa sẽ tới trong buổi sáng.
Anh chụp ảnh, quay video, nhắn vào nhóm hàng xóm của ngõ: "Trước nhà số… vỡ ống nước, đã báo công ty cấp nước lúc sáu giờ bốn mươi, mọi người đi qua đi chậm, tránh chỗ ghế nhựa. Ai cần trữ nước thì hứng trước, có thể sẽ cắt nước khi sửa." Vợ anh hứng hai thùng nước. Đội sửa chữa tới, khoá đoạn ống, đào và thay; nhà anh mất nước vài giờ. Trước khi đội sửa rời đi, anh hỏi phần vỉa hè đào lên ai lấp lại, chụp ảnh chỗ đã sửa và chỉ số đồng hồ nước, rồi nhắn lại vào nhóm của ngõ rằng nước đã có lại, ai mở vòi thấy đục thì xả một lúc cho trong.
Chụp gì, ghi gì, và chuẩn bị cho việc bị cắt nước
Phần lớn là ghi nhận cho đơn vị cấp nước và để bạn có căn cứ nếu hoá đơn tháng sau bất thường:
- Ảnh, video chỗ nước phun, có thấy nhà mình hoặc mốc gần đó.
- Ảnh hộp đồng hồ nước, chỉ số đồng hồ khi đọc được mà không phải lội nước, mở nắp.
- Giờ phát hiện, giờ gọi báo, giờ đội sửa tới, giờ có nước lại.
- Hứng vài xô, thùng nước sạch trước khi bị cắt nước để sửa.
- Sau khi sửa: ảnh chỗ đã sửa, vỉa hè đã lấp; nếu đội sửa có đưa phiếu hay biên bản thì giữ lại.
Khi có nước lại, nước trong ống có thể đục một lúc; mở vòi ngoài cùng cho chảy tới khi trong rồi mới dùng nấu ăn. Nếu hoá đơn tháng sau cao bất thường vì nước chảy qua đồng hồ trong lúc vỡ, ảnh và giờ ghi nhận hôm nay là thứ bạn đưa ra khi hỏi lại đơn vị cấp nước.
Khi đội sửa chữa tới: nhà bạn làm gì, hỏi gì
Đội sửa chữa của đơn vị cấp nước thường làm việc ngay trước cửa nhà bạn trong vài giờ. Vài việc nhỏ giúp mọi thứ suôn sẻ và an toàn hơn:
- Dời xe máy, đồ để trước cửa ra khỏi khu vực họ cần đào, chỉ khi chỗ đó chưa có dấu hiệu sụt.
- Giữ trẻ nhỏ và vật nuôi trong nhà; hố đào và máy móc ngay trước cửa là chỗ trẻ rất tò mò.
- Hỏi một câu: "Anh cho em hỏi bên mình sẽ cắt nước khoảng bao lâu, sửa xong có lấp lại vỉa hè luôn không, phần nào là phía nhà em phải tự lo?"
- Nếu họ cần xem đồng hồ nhà bạn, có mặt khi họ mở hộp và chụp ảnh chỉ số trước, sau.
- Ra vào nhà bằng lối khác nếu có, hoặc đi sát mép trong, không bước qua hố đào.
Nếu sửa xong mà mặt vỉa hè còn trũng, gạch lỏng, chụp ảnh và báo lại đơn vị cấp nước hoặc phường. Chỗ trũng sau sửa ống là nơi người đi bộ dễ vấp, xe máy dễ trượt khi trời mưa.
Phân biệt nhanh: ống của mình hay ống của mạng chung
Biết nước phun ở đâu so với đồng hồ giúp bạn gọi đúng người. Nếu nước phun ở phía ngoài đồng hồ, tức phía đường ống từ ngoài đường vào, hay ngay trong hộp đồng hồ, thường là phần của đơn vị cấp nước: gọi họ, không gọi thợ ngoài. Nếu chỗ vỡ ở phía sau đồng hồ, trên đoạn ống đi vào nhà, đó là đường ống của nhà bạn: khoá van ngay sau đồng hồ nếu có và nằm ở chỗ khô, an toàn, rồi gọi thợ nước như vỡ ống trong nhà.
Không nhìn được rõ vì nước ngập hộp đồng hồ thì đừng đoán, đừng mở nắp để xem. Cứ gọi công ty cấp nước, mô tả đúng những gì thấy. Họ sẽ xác định và báo bạn phần nào là của nhà mình. Điều không cần hoảng: nhà mất nước vài giờ trong lúc sửa là chuyện bình thường. Điều không xem nhẹ: mặt vỉa hè trũng dần, nứt thành vòng quanh chỗ phun — đó là dấu hiệu đất bên dưới đã rỗng, giữ mọi người tránh xa và báo cho đơn vị cấp nước biết.
Câu hỏi thường gặp
Ống nước vỡ trước cửa nhà thì gọi ai?
Gọi công ty cấp nước theo số tổng đài in trên hoá đơn tiền nước, nói rõ địa chỉ, mốc dễ tìm và nước phun từ đâu. Ống ngoài vỉa hè, trước đồng hồ thường do đơn vị cấp nước quản lý, không phải việc của thợ ngoài.
Có nên tự khoá van trên đường ống ngoài vỉa hè không?
Không nên. Bạn có thể khoá nhầm, cắt nước cả dãy hoặc làm hỏng van, và chỗ đó có thể đang sụt. Chỉ khoá van ngay sau đồng hồ của nhà mình nếu chỗ vỡ nằm trên đường ống vào nhà và chỗ đứng khô, an toàn.
Khi nào vỡ ống nước ngoài đường cần gọi 114 hay 113?
Gọi 114 khi mặt đường sụt thành hố, có người hoặc xe rơi xuống, hay nước xối vào cột điện, tủ điện bên đường. Gọi 113 khi cần hỗ trợ điều tiết giao thông vì đường sụt lớn. Có người bị thương thì gọi 115.
Làm sao báo cho người đi đường biết chỗ nguy hiểm?
Đặt vật dễ thấy như ghế nhựa, thùng rỗng ở vỉa hè cách chỗ phun vài bước, rồi đứng ở chỗ khô, an toàn để nhắc người đi qua đi chậm, vòng tránh. Không ra giữa lòng đường chặn xe.
Nước phun từ hộp đồng hồ nước nhà mình thì ai sửa?
Thường đơn vị cấp nước xử lý phần từ ống chung tới đồng hồ, còn phần sau đồng hồ vào nhà là của nhà bạn. Gọi công ty cấp nước, nói rõ nước phun ra từ hộp đồng hồ và bạn chưa đụng vào, họ sẽ xác định.
Sau khi sửa ống xong nước bị đục thì có dùng được không?
Mở vòi ngoài cùng cho nước chảy một lúc tới khi trong rồi mới dùng nấu ăn, uống. Nếu nước đục kéo dài hoặc có mùi lạ, báo lại công ty cấp nước và dùng nước dự trữ trong lúc chờ.