Mưa to mà nước đục, có mùi, trào ngược lên từ lỗ thoát sàn nhà tắm hay sủi bọt trong bồn cầu thì làm ba việc ngay: ngừng mọi việc xả nước trong nhà — không giặt, không tắm, không xả bồn cầu; tắt aptomat khu vực có nước bẩn lan tới ổ điện, máy giặt; rồi chặn tạm miệng thoát và chặn cửa phòng để nước không lan ra nhà. Trào ngược do cống thường không cần 114, trừ khi nước lan tới ổ điện mà không ngắt được, có tia lửa, mùi khét, hoặc có người bị thương.
Hiện tượng này hay gặp ở nhà thấp hơn mặt đường và các tầng thấp: cống chung ngoài đường đầy, nước không còn chỗ đi nên tìm đường lên chỗ thấp nhất là lỗ thoát trong nhà bạn. Lúc mưa còn to, không ai thông được cống ngoài đường; việc của bạn là không đổ thêm nước vào đường ống, giữ nước bẩn trong một phòng và giữ an toàn điện.
Làm ngay, gọi ai, đừng làm
Bảng giả định nhà tắm tầng trệt, nước bẩn bắt đầu trào lên từ lỗ thoát sàn trong một trận mưa lớn:
| Mốc | Làm ngay | Gọi ai | Đừng làm |
|---|---|---|---|
| Phút đầu | Dặn cả nhà ngừng xả nước: không tắm, không giặt, không xả bồn cầu, không rửa bát. | — | Đừng xả bồn cầu thử xem có thông không. |
| Phút 1–3 | Nước lan tới máy giặt, ổ điện thấp thì tắt aptomat khu đó từ chỗ khô. | — | Đừng lội nước bẩn để rút phích. |
| Phút 3–6 | Đặt túi nilon dày đổ đầy nước hoặc cát lên miệng thoát sàn; đậy nắp bồn cầu, đặt vật nặng lên; cuộn khăn chặn cửa nhà tắm. | Người nhà phụ | Đừng đổ hoá chất thông cống, càng không trộn nhiều loại. |
| Phút 6–10 | Hỏi hàng xóm cùng hẻm, cùng tầng xem có bị không; chụp ảnh, ghi giờ. | Hàng xóm, chủ nhà, ban quản lý | Đừng mở nắp hố ga trước nhà để "xả". |
Túi nước đặt trên miệng thoát dùng sức nặng của chính nó để đè, thường giữ được với lượng trào nhẹ. Nếu nước vẫn trào mạnh qua mép túi, đừng cố đè bằng tay; đóng cửa nhà tắm, chặn khăn ở ngưỡng cửa, để nước bẩn ở yên trong một phòng chờ mưa ngớt.
Hiểu lầm thường gặp, và hiểu đúng
Hiểu lầm: xả bồn cầu cho nước chảy đi. Hiểu đúng: lúc cống ngoài đầy, nước bạn xả không đi đâu được, nó chỉ dâng lên ở chỗ thấp nhất trong nhà. Mỗi lần xả là thêm vài lít nước bẩn ra sàn.
Hiểu lầm: đổ thuốc thông cống là xong. Hiểu đúng: tắc ở đây nằm ngoài đường, không phải trong ống nhà bạn. Đổ hoá chất vào chỉ để nó trào ngược lên cùng nước bẩn, bắn vào da, mắt. Trộn hai loại hoá chất khác nhau còn có thể sinh khí độc.
Hiểu lầm: tắc là phải gọi thợ thông ngay trong mưa. Hiểu đúng: khi mưa còn to, thợ cũng không làm được gì với cống chung. Gọi để hẹn, nhưng việc ngay bây giờ là ngừng xả và chặn tạm.
Hiểu lầm: nước trào chỉ là chuyện vệ sinh, không liên quan tới điện. Hiểu đúng: nước bẩn lan tới máy giặt, ổ cắm thấp, bình nóng lạnh đặt thấp vẫn là nước gặp điện. Tắt điện khu đó như mọi trường hợp nước tràn.
Hiểu lầm: chỉ nhà mình bị. Hiểu đúng: hỏi hàng xóm. Cả dãy cùng bị thì là cống chung, báo tổ dân phố hoặc ban quản lý; chỉ nhà mình bị thì có thể là đường ống riêng, cần thợ xem sau.
Tình huống: anh Quang ở căn hộ tầng hai, nước sủi trong bồn cầu
Mười một giờ đêm, mưa to kéo dài. Anh Quang ở căn hộ tầng hai, nghe tiếng ọc ọc trong nhà tắm. Bồn cầu sủi bọt, nước trong bồn dâng gần tới mép, lỗ thoát sàn bắt đầu rỉ nước đục, mùi hôi bốc lên.
Anh dặn vợ không xả nước, không cho máy giặt chạy lượt đang hẹn giờ. Anh tắt aptomat nhánh nhà tắm và lô gia, nơi có máy giặt, từ tủ điện ở lối vào căn hộ. Anh đậy nắp bồn cầu, đặt chậu nước đầy lên trên, đặt một túi nilon dày đựng nước lên lỗ thoát sàn, cuộn hai chiếc khăn chặn ngang cửa nhà tắm.
Anh gọi bảo vệ toà nhà: "Anh ơi, căn… tầng hai nước cống trào lên bồn cầu và thoát sàn, nhà em đã ngừng xả nước. Các căn cùng trục có bị không, bên kỹ thuật có kiểm được đường ống chung không anh?" Bảo vệ cho biết hai căn tầng một và tầng hai cùng trục cũng báo. Ban quản lý nhắn cả trục ống tạm ngừng xả nước.
Anh chụp ảnh lỗ thoát, bồn cầu, sàn, ghi giờ. Gần một giờ sáng mưa ngớt, nước rút dần. Sáng hôm sau ban quản lý cho người kiểm đường ống chung. Anh dọn sàn bằng găng tay, ủng, rửa bằng nước sạch rồi mới bật lại điện nhà tắm.
Câu nói mẫu khi báo hàng xóm, chủ nhà, ban quản lý
Trào ngược thường không chỉ ở một nhà. Báo sớm giúp cả dãy cùng ngừng xả và giúp người có trách nhiệm biết đúng chỗ:
- Với hàng xóm cùng hẻm: "Nhà em nước cống trào lên thoát sàn, nhà mình có bị không? Mình tạm ngừng xả nước một lúc cho đỡ dâng nhé."
- Với chủ nhà, chủ trọ: "Nhà tắm phòng em đang bị nước cống trào lên do mưa to. Em đã ngừng xả, tắt điện nhà tắm và chặn cửa. Em gửi ảnh và giờ, mưa ngớt cô cho người xem đường ống giúp em."
- Với ban quản lý, bảo vệ: "Căn… tầng… nước cống trào lên bồn cầu và thoát sàn. Các căn cùng trục có báo không, toà nhà có thể nhắc cả trục tạm ngừng xả nước không?"
- Với thợ, sau khi mưa ngớt: "Nhà em bị trào ngược khi mưa to, cả dãy cùng bị. Em muốn hẹn kiểm đường ống riêng nhà em. Anh xem qua ảnh trước được không, tính tiền thế nào, có báo trước khi làm thêm gì không?"
Câu với thợ chỉ dùng khi đã qua cơn gấp. Trong lúc mưa còn to, đừng đồng ý cho người đến đục, phá ống khi chưa rõ tắc ở đâu.
Vì sao nước lại trào lên trong nhà mình — đủ để biết, không để sửa
Đường thoát nước trong nhà nối ra cống chung ngoài đường hoặc trục ống chung của toà nhà. Ngày thường, cống ngoài thấp hơn và còn chỗ trống nên nước nhà bạn chảy ra dễ dàng. Trong trận mưa lớn, cống chung đầy tới mức mặt nước trong cống cao hơn miệng thoát sàn nhà bạn; nước không chảy ra được nữa mà đi ngược vào, lên ở chỗ thấp nhất: lỗ thoát sàn tầng trệt, bồn cầu, lỗ thoát máy giặt.
Hiểu như vậy để thấy ba điều. Thứ nhất, không thứ gì bạn đổ vào ống lúc này làm nước rút nhanh hơn. Thứ hai, nhà thấp hơn mặt đường, căn hộ tầng thấp cùng trục ống thường bị trước, nên hỏi hàng xóm là cách biết nhanh nhất chuyện gì đang xảy ra. Thứ ba, khi mưa ngớt và cống ngoài vơi, nước trong nhà thường tự rút. Việc lắp van một chiều hay sửa đường ống là chuyện của thợ, bàn sau, khi trời đã khô ráo.
Có một trường hợp cần để ý hơn: nước trào lên kèm tiếng sôi ùng ục to, mùi rất nặng, hoặc nắp hố ga trong sân bị đẩy bật lên. Lúc đó tránh xa khu vực hố ga, giữ trẻ và vật nuôi ở phòng khác, mở cửa sổ cho thoáng, không bật lửa, không hút thuốc gần miệng cống. Mùi quá nặng làm chóng mặt, khó thở thì ra ngoài chỗ thoáng; có người mệt, ngất thì gọi 115.
Chụp gì, ghi gì trong lúc nước còn trào
Ảnh chụp lúc này giúp thợ đoán đúng chỗ tắc và giúp bạn nói chuyện với chủ nhà, ban quản lý. Chỉ chụp khi đã tắt điện khu vực ướt và đang đứng chỗ khô:
- Lỗ thoát sàn đang trào, quay một đoạn video ngắn có tiếng nước ọc ọc.
- Bồn cầu với mực nước dâng cao, nếu có.
- Sàn nhà tắm, ngưỡng cửa, chỗ nước lan tới xa nhất.
- Ghi giờ nước bắt đầu trào, giờ mưa ngớt, giờ nước rút.
- Ghi lại hàng xóm nào cũng bị, đã báo ai, ai đã trả lời.
Nếu hiện tượng lặp lại nhiều lần trong mùa mưa, bộ ảnh và mốc giờ này là thứ giúp chủ nhà hoặc ban quản lý thấy đó không phải chuyện một lần, và giúp thợ biết nên kiểm đường ống riêng hay đề nghị toà nhà xem trục ống chung. Gửi ảnh cho chính mình qua tin nhắn để có dấu thời gian, đặt album theo ngày.
Vệ sinh và an toàn sau khi nước bẩn rút
Nước trào lên từ cống là nước bẩn, nên phần dọn dẹp cần cẩn thận hơn nước sạch. Mang găng tay cao su, ủng hoặc dép kín, đeo khẩu trang nếu mùi nặng. Gom nước bằng chổi, xô; rửa sàn bằng nước sạch và chất tẩy rửa thông thường, dùng một loại thôi, không pha trộn nhiều loại với nhau. Mở cửa sổ, bật quạt thông gió khi điện khu đó đã an toàn.
Đồ vải, thảm, khăn ngấm nước cống thì giặt riêng hoặc bỏ. Đồ chơi của trẻ, bàn chải, khăn mặt để trong nhà tắm thì thay. Rửa tay kỹ sau khi dọn, giữ trẻ nhỏ và vật nuôi tránh xa khu vực tới khi sàn đã sạch và khô.
Ổ điện, máy giặt từng bị nước bẩn chạm: để khô, nhờ thợ kiểm trước khi bật lại. Có những chỗ không cần hoảng: một chút nước đục rỉ ra rồi ngừng khi mưa tạnh, lần sau cả nhà biết ngừng xả sớm hơn. Nhưng nếu nước trào ngay cả khi trời không mưa, hoặc lặp lại sau mỗi cơn mưa nhỏ, đó là đường ống riêng có vấn đề, cần thợ xem — và nếu ở thuê thì báo chủ nhà bằng tin nhắn kèm ảnh để có ghi nhận.
Câu hỏi thường gặp
Cống trào ngược khi mưa to có nên xả bồn cầu cho thông không?
Không nên. Khi cống ngoài đường đầy, nước xả thêm không có chỗ đi và sẽ dâng lên ở chỗ thấp nhất trong nhà. Ngừng mọi việc xả nước tới khi mưa ngớt và nước rút, rồi mới dùng lại từng chút một.
Đổ thuốc thông cống có giúp hết trào ngược không?
Không. Trào ngược khi mưa thường do cống chung ngoài đường đầy, không phải tắc trong ống nhà bạn. Hoá chất đổ vào có thể trào lên cùng nước bẩn, bắn vào da, mắt; trộn nhiều loại còn có thể sinh khí độc.
Chặn tạm lỗ thoát sàn bằng cách nào?
Đặt một túi nilon dày đổ đầy nước hoặc cát lên miệng thoát để đè, đậy nắp bồn cầu và đặt vật nặng lên, cuộn khăn chặn cửa nhà tắm. Nếu nước vẫn trào mạnh thì đóng cửa phòng, giữ nước bẩn trong một phòng, chờ mưa ngớt.
Nước cống trào lên nhà tắm có cần gọi 114 không?
Thường không. Gọi 114 khi nước lan tới ổ điện, máy giặt, tủ điện mà không ngắt được điện, khi có tia lửa, khói, mùi khét, hoặc có người bị kẹt. Có người bị thương, trượt ngã thì gọi 115.
Ở chung cư bị trào ngược thì báo ai?
Báo bảo vệ hoặc ban quản lý để họ kiểm tra các căn cùng trục ống và nhắc cả trục tạm ngừng xả nước. Ở thuê thì nhắn thêm chủ nhà kèm ảnh, giờ. Hàng xóm cùng tầng, cùng trục cũng nên biết để cùng ngừng xả.
Khi nào trào ngược là do đường ống riêng nhà mình?
Khi chỉ riêng nhà bạn bị trong khi hàng xóm không bị, khi nước trào cả lúc trời không mưa, hoặc lặp lại sau mỗi cơn mưa nhỏ. Lúc đó cần thợ kiểm đường ống riêng, sau khi đã qua cơn gấp.